เคยไหม? พอตกเย็นทีไร ลูกน้อยที่เคยอารมณ์ดีกลับร้องไห้จ้าเสียงดังลั่น ร้องดิ้นพราดๆ หน้าดำหน้าแดง ปลอบยังไงก็ไม่หยุด และมักจะเป็นเวลาเดิมๆ ทุกวัน จนผู้เฒ่าผู้แก่ทักว่า “ลูกเห็นผี” หรือ “แม่ซื้อมาหยอก” ทำเอาคุณพ่อคุณแม่มือใหม่ขวัญเสียไปตามๆ กัน ซึ่งจริงๆ แล้วอาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากสิ่งลี้ลับแต่อย่างใด แต่นี่คืออาการที่ทางการแพทย์เรียกว่า ‘โคลิค (Colic)’ หรือที่คนไทยโบราณเรียกว่า ‘ร้องร้อยวัน’ นั่นเอง วันนี้เราจะพาคุณพ่อคุณแม่ไปทำความเข้าใจว่าโคลิคคืออะไร เกิดจากสาเหตุใด พร้อมวิธีรับมือที่จะช่วยเปลี่ยนเสียงร้องไห้… ให้กลายเป็นความสบายตัวของลูกน้อยกัน

โคลิค (Colic) คืออะไร? ทำไมคนโบราณถึงเชื่อว่าลูกเห็นผี?

ภาวะโคลิค คือ การที่ทารกที่มีสุขภาพแข็งแรงดีร้องไห้อย่างรุนแรงและยาวนานโดยไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด ซึ่งในทางการแพทย์มีเกณฑ์การวินิจฉัยที่ชัดเจนโดยใช้นิยามของ Wessel’s criteria หรือที่รู้จักกันในชื่อ 'กฎเลข 3 (Rule of 3)' เพื่อแยกอาการโคลิคออกจากอาการร้องไห้ปกติ ดังนี้

• ร้องไห้ติดต่อกันนานกว่า 3 ชั่วโมง/วัน
• เป็นมากกว่า 3 วัน/สัปดาห์
• และเป็นต่อเนื่องมานานกว่า 3 สัปดาห์

โดยอาการมักเริ่มเป็นในช่วงอายุ 2-3 สัปดาห์แรก แล้วจะหนักมากขึ้นในช่วงสัปดาห์ที่ 6 ก่อนจะค่อยๆ หายไปเองเมื่ออายุประมาณ 3-4 เดือน 

ส่วนสาเหตุที่คนโบราณมักเชื่อมโยงกับเรื่องผีสางหรือสิ่งลี้ลับนั้น เป็นเพราะลักษณะการร้องของเด็กที่เป็นโคลิคจะดูน่ากลัวและรุนแรงกว่าปกติ ลูกจะร้องเสียงแหลมสูงเหมือนเจ็บปวดทรมาน หน้าแดง กำหมัดแน่น เกร็งตัว และมักจะร้องในช่วงเวลาเดิมๆ คือช่วงโพล้เพล้หรือหัวค่ำ ซึ่งบรรยากาศเป็นใจให้คิดไปในทางลี้ลับนั่นเอง แต่ในทางการแพทย์ยืนยันแล้วว่านี่คืออาการไม่สบายตัวของทารก ไม่ใช่เรื่องเหนือธรรมชาติแต่อย่างใด

ความจริงทางการแพทย์ โคลิคเกิดจากอะไรได้บ้าง ?

แม้แพทย์จะยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่พบว่าอาการร้องไห้แบบโคลิคมักเกิดจากความไม่สบายตัว หรืออาการจุกเสียดแน่นท้อง ซึ่งมีปัจจัยกระตุ้นดังนี้

1. การกลืนอากาศเข้าไปเยอะ เด็กบางคนร้องไห้บ่อย หรือดูดนมผิดท่า ทำให้กลืนลมเข้าไปในท้องเยอะจนเกิดแก๊สและแน่นท้อง
2. กินนมมากเกินไป กระเพาะอาหารของทารกยังมีขนาดเล็ก หากได้รับนมมากเกินไปจะทำให้แน่นอึดอัดจนปวดท้อง
3. ระบบย่อยอาหารยังไม่สมบูรณ์ ลำไส้ของทารกอาจบีบตัวแรงเกินไป หรือย่อยอาหารได้ไม่ดี ทำให้เกิดลมในท้อง
4. อาการที่ส่งผ่านจากน้ำนมแม่ ทารกอาจแพ้โปรตีนในนมวัวเนื่องจากคุณแม่รับประทานนมวัวหรือผลิตภัณฑ์จากนมวัว หรืออาหารบางอย่างที่คุณแม่รับประทานแล้วส่งผ่านทางน้ำนม ทำให้เกิดอาการปวดท้อง
5. ภาวะกรดไหลย้อน กล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหารของทารกยังทำงานไม่ดี ทำให้นมไหลย้อนกลับขึ้นมาได้ง่าย ทำให้ขย้อนหรืออาการแหวะนมได้
6. ความเครียดและไวต่อสิ่งกระตุ้น ระบบประสาทของทารกยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้รับรู้แสง เสียง หรือการสัมผัสมากเกินไปจนเกิดความเครียด และระบายออกด้วยการร้องไห้

แยกให้ออก! ‘ร้องโคลิค’ ต่างจาก ‘ร้องปกติ’ อย่างไร?

เพื่อความสบายใจ คุณพ่อคุณแม่สามารถสังเกตลักษณะการร้องของลูกได้ ดังนี้

• เวลาที่ร้อง โคลิคมักร้องเวลาเดิมๆ ซ้ำๆ (ส่วนใหญ่เป็นช่วงเย็นหรือค่ำ)
• ลักษณะเสียง ร้องเสียงดังแหลม ร้องกรี๊ด รุนแรงกว่าการร้องหิวนมหรือเปียกแฉะ
• ท่าทาง มีอาการเกร็งตัว กำหมัดแน่น งอขาเข้าหาหน้าท้อง หน้าแดงก่ำ
• การปลอบ ปลอบยากมาก อุ้มเดินก็ไม่หยุด หรือหยุดแค่ชั่วคราวแล้วร้องต่อ

⚠️สัญญาณเตือน! แบบนี้ไม่ใช่โคลิค รีบพาไปหาหมอ  แม้โคลิคจะไม่อันตราย แต่หากลูกร้องไห้รุนแรงร่วมกับอาการผิดปกติเหล่านี้ ควรรีบไปพบแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคอื่นๆ มีไข้ ตัวร้อน ซึมลง อาเจียนรุนแรง หรืออาเจียนมีสีเขียวปน ถ่ายเหลว หรือถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด ดื่มนมได้น้อยลง น้ำหนักตัวลดลง หรือไม่ขึ้นตามเกณฑ์ ร้องไห้ต่อเนื่องยาวนานเกินกว่าปกติ จนดูหมดแรง

   

วิธีรับมือและดูแลลูกน้อย เมื่อเป็นโคลิค

เป้าหมายสำคัญคือการบรรเทาอาการและช่วยให้ลูกรู้สึกผ่อนคลายขึ้น โดยคุณพ่อคุณแม่สามารถทำตามคำแนะนำได้ ดังนี้

1. จับเรอทุกครั้งหลังมื้อนม เพื่อไล่ลมในกระเพาะอาหาร ไม่ให้แน่นท้อง ใช้เวลาอย่างน้อย 15 นาที หรือจนกว่าจะเรอ
2. ปรับท่านอนและท่าอุ้ม

• ท่านั่งบนตัก จับลูกนั่งบนตัก หันหน้าออกจากตัวแม่ ใช้มือหนึ่งประคองคอลูกไว้ แล้วลูบหลังเบาๆ จะช่วยดันลมออกได้ดี
• ท่าอุ้มพาดบ่า ให้ส่วนอกของลูกอยู่บนไหล่แม่ ใช้มือข้างหนึ่งประคองศีรษะและท้ายทอยลูก

2. นวดท้องไล่ลม นวดท้องเป็นรูปตัว U คว่ำ (I Love U Massage) เพื่อกระตุ้นการทำงานของลำไส้
3. เลือกใช้อุปกรณ์ช่วย เช่น จุกนมกันลม เพื่อลดการกลืนอากาศขณะดูดนม หรือใช้จุกหลอกช่วยปลอบประโลมให้ลูกสงบลง
4. ปรับบรรยากาศ พาลูกเข้าห้องที่เงียบสงบ แสงไฟสลัว หรือเปิดเสียง White Noise เช่น เสียงพัดลม หรือเสียงฝนตก เพื่อให้ลูกรู้สึกปลอดภัยเหมือนอยู่ในท้องแม่

ถึงคุณพ่อคุณแม่... อย่าเพิ่งท้อ อาการโคลิคเป็นภาวะที่พบได้บ่อยมากในเด็กทารกทั่วโลก และเป็นเพียงช่วงเวลาหนึ่งของพัฒนาการ ไม่ได้เป็นโรคอันตรายและจะหายไปเองเมื่อลูกโตขึ้น สิ่งสำคัญที่สุดคือกำลังใจของคุณพ่อคุณแม่ หากรู้สึกเครียดหรือเหนื่อยล้าให้สลับกันดูแลลูก หรือหาคนช่วยอุ้มเพื่อพักผ่อนบ้าง อย่าโทษตัวเองว่าเลี้ยงลูกไม่ดี เพราะคุณทำหน้าที่ได้ดีที่สุดแล้ว ขอให้มั่นใจว่าเมื่อผ่านช่วงเวลานี้ไปลูกน้อยจะกลับมาเป็นเด็กอารมณ์ดี และเลี้ยงง่ายขึ้นอย่างแน่นอน

 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่

ศูนย์กุมารเวช ชั้น 3 โรงพยาบาลวิมุต 

เวลาทำการ 08.00 - 20.00 น. โทร. 0-2079-0038 

หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ