อาการปวดบวมตามข้อ ข้อติดขัดในตอนเช้า หรือข้ออักเสบเรื้อรัง เป็นปัญหาสุขภาพที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก ซึ่งนอกจากการรักษาทางการแพทย์แล้ว รู้หรือไม่ว่า… อาหารที่เรากินเข้าไปทุกวัน มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการควบคุมและกระตุ้นการอักเสบในร่างกาย? มาลดความเจ็บปวดข้อด้วยการใส่ใจดูแลตัวเองจากภายใน วันนี้จะพาคุณไปเจาะลึกว่า ‘ข้ออักเสบ ห้ามกินอะไร?’ พร้อมเปิดลิสต์อาหารที่ควรหลีกเลี่ยงเพื่อช่วยลดการอักเสบ บรรเทาอาการปวด และดูแลสุขภาพข้อของคุณให้ดีขึ้นในระยะยาวกัน

ทำความเข้าใจก่อน อาหารกระตุ้นการอักเสบได้อย่างไรกัน ?

โรคข้ออักเสบ (Arthritis) มีหลายชนิด เช่น โรคข้อเสื่อม โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคเกาต์ แต่หัวใจสำคัญของโรคเหล่านี้คือ การอักเสบ อีกทั้งอาหารบางชนิดเมื่อเข้าสู่ร่างกายจะกระตุ้นให้เกิดกระบวนการอักเสบเพิ่มมากขึ้นได้ โดยทำให้หลอดเลือดขยายตัวและปล่อยสารเคมีที่ทำให้เกิดอาการปวด บวม แดง ร้อนบริเวณข้อต่อ แต่ในทางกลับกันอาหารบางชนิดก็มีคุณสมบัติต้านการอักเสบ ดังนั้นการเลือกรับประทานอาหารจึงเปรียบเสมือนการช่วยควบคุมโรคจากภายในนั่นเอง

เช็กลิสต์กลุ่มอาหารที่ผู้ป่วยข้ออักเสบควรเลี่ยง หรือห้ามกินมีอะไรบ้าง

1.เครื่องดื่ม หรืออาหารที่เติมน้ำตาลทรายและน้ำตาลฟรุกโตส

หากดื่มเครื่องดื่ม หรือกินอาหารที่มีน้ำตาลในปริมาณมากโดยเฉพาะน้ำตาลทรายขาว หรือน้ำตาลฟรุกโตสสูง  ร่างกายจะตอบสนองโดยการหลั่งสารที่ก่อให้เกิดการอักเสบที่เรียกว่า ไซโตไคน์ (Cytokines) ออกมามากขึ้น โดยน้ำตาลที่มากเกินไปนี้จะไปจับกับโปรตีนในร่างกาย เกิดเป็นสารที่เรียกว่า 'AGEs' (Advanced Glycation End-products) ซึ่งสารตัวนี้เป็นตัวกระตุ้นการอักเสบชั้นดี ทำให้ข้อที่อักเสบอยู่แล้วมีอาการปวดบวมมากขึ้น 

ตัวอย่างอาหารที่คนปวดข้อควรเลี่ยง: น้ำอัดลม น้ำผึ้ง น้ำเชื่อมเข้มข้น น้ำผลไม้กล่อง ชานมไข่มุก ขนมเค้ก คุกกี้ เบเกอรี่ต่างๆ เป็นต้น

2.ไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์

ไขมันทั้ง 2 ชนิดนี้เป็นตัวจุดชนวนการอักเสบทั่วร่างกายโดยตรง โดยเฉพาะไขมันทรานส์ที่พบในมาร์การีนและผลิตภัณฑ์เบเกอรี่ นอกจากนี้ เนื้อเยื่อไขมันในร่างกายที่เพิ่มขึ้นจากการกินไขมันเหล่านี้ก็สามารถผลิตสารกระตุ้นการอักเสบได้ด้วยตัวเอง ทำให้คนที่มีน้ำหนักเกินมักมีระดับการอักเสบในร่างกายสูงกว่า และมีโอกาสปวดตามข้อได้ง่ายกว่านั่นเอง

ตัวอย่างอาหารที่คนปวดข้อควรเลี่ยง

• ไขมันอิ่มตัว: เนื้อสัตว์ติดมัน หนังสัตว์ กะทิ นม เนย น้ำมันปาล์ม น้ำมันมะพร้าว
• ไขมันทรานส์: มาร์การีน เนยขาว เบเกอรี่ อาหารฟาสต์ฟู้ด

3.เนื้อแดง และเนื้อสัตว์แปรรูป

ในเนื้อสัตว์จำพวกเนื้อแดงนอกจากจะมีไขมันอิ่มตัวสูงแล้ว ยังมีสารประกอบที่ร่างกายสามารถเปลี่ยนไปเป็นสารก่อการอักเสบได้ง่าย ส่วนเนื้อสัตว์แปรรูป เช่น ไส้กรอก แฮม เบคอน มักมีสารไนเตรทและสารปรุงแต่งอื่นๆ ที่ยิ่งกระตุ้นการอักเสบให้กับร่างกาย

ตัวอย่างอาหารที่คนปวดข้อควรเลี่ยง: เนื้อวัว เนื้อหมู เนื้อแกะ ไส้กรอก แฮม เบคอน กุนเชียง เป็นต้น 

4.อาหารที่มีกรดยูริกสูง (ควรเลี่ยงอย่างยิ่งสำหรับผู้ป่วยโรคเกาต์)

สำหรับคนที่เป็นโรคข้ออักเสบโดยเฉพาะโรคเกาต์ ควรเลี่ยงหรือเป็นไปได้ก็ห้ามกินอาหารกลุ่มที่มียูริกสูง ซึ่งกลไกของอาหารกลุ่มนี้กับการตอบสนองของร่างกายในกลุ่มคนเป็นโรคเกาต์ไม่ใช่เป็นการกระตุ้นการอักเสบ แต่เป็นเพราะร่างกายจะย่อยสลายสาร 'พิวรีน' (Purine) ที่มีอยู่สูงในอาหารกลุ่มนี้ให้กลายเป็น 'กรดยูริก' (Uric acid) เมื่อมีกรดยูริกในเลือดสูงเกินไป มันจะตกผลึกเป็นเข็มแหลมๆ ไปสะสมตามข้อต่างๆ ทำให้เกิดการอักเสบและปวดบวมอย่างรุนแรงฉับพลันนั่นเอง 

ตัวอย่างอาหารที่คนปวดข้อควรเลี่ยง: เครื่องในสัตว์ทุกชนิด ยอดผัก (ชะอม กระถิน ยอดตำลึง) อาหารทะเลบางชนิด (หอย กุ้ง ปลาซาร์ดีน) น้ำต้มกระดูก ซุปก้อน  เป็นต้น

5.คาร์โบไฮเดรตขัดสี

อาหารกลุ่มนี้ เช่น ขนมปังขาว ข้าวขาว จะถูกย่อยและเปลี่ยนเป็นน้ำตาลอย่างรวดเร็ว ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดพุ่งสูง ซึ่งเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่กระตุ้นให้ร่างกายหลั่งสารก่อการอักเสบออกมา คล้ายกับกลไกของน้ำตาลโดยตรง

ตัวอย่างอาหารที่คนปวดข้อควรเลี่ยง: ขนมปังขาว ข้าวขาว เส้นก๋วยเตี๋ยว ขนมจีน อาหารที่ทำจากแป้งขาว เป็นต้น

6.เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์

การดื่มแอลกอฮอล์จะไปรบกวนการทำงานของตับและลำไส้ ซึ่งอาจส่งผลต่อสมดุลของระบบภูมิคุ้มกันและกระตุ้นให้เกิดการอักเสบได้ทั่วร่างกาย สำหรับผู้ป่วยโรคเกาต์แอลกอฮอล์ยังไปขัดขวางการขับกรดยูริก ทำให้โรคกำเริบได้ง่าย

ตัวอย่างอาหารที่คนปวดข้อควรเลี่ยง: สุรา เบียร์ ไวน์ หรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ทุกชนิด

7.ผงชูรสและสารปรุงแต่ง

สารเคมีปรุงแต่งบางชนิด โดยเฉพาะผงชูรส (MSG) อาจกระตุ้นให้เกิดการอักเสบเรื้อรังได้ในผู้ที่ไวต่อสารเหล่านี้ โดยร่างกายอาจมองว่าสารเหล่านี้เป็นสิ่งแปลกปลอมและตอบสนองด้วยการอักเสบ ทำให้เกิดอาการปวดตามข้อขึ้นมาได้

ตัวอย่างอาหารที่คนปวดข้อควรเลี่ยง: ขนมขบเคี้ยว อาหารแปรรูป อาหารสำเร็จรูป ซอสปรุงรสบางชนิด อาหารที่มีส่วนผสมของผงชูรส เป็นต้น

กินอะไรดี? แนะนำอาหารช่วยต้านการอักเสบ บรรเทาปวดข้อ สำหรับคนเป็นโรคข้ออักเสบ 

แทนที่อาหารที่ควรเลี่ยงให้ลองหันมากินอาหารต้านการอักเสบแทน ตัวอย่างเช่น

• โปรตีนไขมันต่ำ-ปานกลาง เช่น เนื้อปลาทะเล ปลาน้ำจืด เนื้อไก่ ไข่ หรือโปรตีนจากพืช เช่น เต้าหู้ เป็นต้น
• ผัก-ผลไม้หลากหลายสี ใน 1 วัน ควรกินผลไม้ 2-3 ส่วน และผัก 3-5 ส่วน
• ไขมันดีจากถั่วต่างๆ เช่น ถั่วลิสง อัลมอนด์ เมล็ดมะม่วงหิมพานต์ ควรกินให้ได้วันละ 1 กำมือ
• คาร์โบไฮเดรตเซิงซ้อน เช่น ข้าวกล้อง ลูกเดือย ถั่วแดง หรือธัญพืชต่างๆ ที่มีใยอาหารสูง
• ดื่มน้ำเปล่าเป็นประจำ วันละ 2-3 ลิตร เพื่อช่วยขับกรดยูริกผ่านทางปัสสาวะ

สำหรับการจัดการกับโรคข้ออักเสบให้ได้ผลดีนั้น นอกเหนือจากการรักษาโดยแพทย์แล้วการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินถือเป็นหัวใจสำคัญ ดังนั้น คนเป็นข้ออักเสบควรใส่ใจดูแลตัวเองด้วยการเลือกกินอาหารต้านการอักเสบ และหลีกเลี่ยง หรือห้ามกินอาหารที่กระตุ้นการอักเสบตามที่กล่าวมาข้างต้น ก็จะช่วยบรรเทาอาการปวดบวม ชะลอความเสื่อมของข้อ และทำให้คุณมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้อย่างยั่งยืน อย่างไรก็ตาม การปรับเปลี่ยนอาหารควรทำควบคู่ไปกับการปรึกษาแพทย์หรือนักโภชนาการ เพื่อให้แน่ใจว่าได้รับสารอาหารที่ครบถ้วนและเหมาะสมกับสภาวะโรคที่เป็นอยู่มากที่สุด

 

 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่ 

ศูนย์กระดูกและข้อ ชั้น 4 โรงพยาบาลวิมุต 

เวลาทำการ 08:00 - 20:00 น. โทร. 0-2079-0060

หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ