หลายคนอาจเคยมีประสบการณ์ “คลำเจอก้อนที่คอ” โดยไม่ทันตั้งตัว บางก้อนกดแล้วเจ็บ บางก้อนกลิ้งไปมาได้ หรือบางก้อนอยู่เฉยๆ ไม่ก่อความเจ็บปวด แต่กลับทำให้รู้สึกกังวลว่ามันคืออะไรกันแน่ ? จะเป็นเพียงต่อมน้ำเหลืองโตชั่วคราว หรืออาจเป็นสัญญาณของโรคร้ายแรงอย่าง มะเร็งไทรอยด์

สิ่งสำคัญคือการทำความเข้าใจว่าก้อนที่คอมีสาเหตุได้หลากหลาย ตั้งแต่โรคที่ไม่อันตรายและรักษาได้ง่าย ไปจนถึงโรคที่ต้องรีบรักษาโดยด่วน วันนี้เราจะพาไปเจาะลึกว่าก้อนที่คอเกิดจากอะไรบ้าง ? และก้อนที่คอแบบไหนอันตราย เมื่อไรที่ควรไปพบแพทย์ พร้อมแนะแนวทางการตรวจวินิจฉัยที่ช่วยให้คุณมั่นใจได้มากขึ้น

รู้ทัน ก้อนที่คอเกิดจากอะไร ก้อนแบบไหนที่อันตราย ? 

เพราะไม่ใช่ทุกก้อนที่คอจะน่ากลัว แต่บางก้อนอาจบ่งบอกถึงโรคที่ต้องได้รับการดูแลโดยแพทย์ การทำความเข้าใจสาเหตุและลักษณะของก้อนที่พบเจอเบื้องต้นจะช่วยให้ประเมินความเสี่ยงและตัดสินใจเข้ารับการตรวจได้อย่างเหมาะสม โดยทั่วไปก้อนที่คอสามารถแบ่งออกเป็น 4 ประเภทหลัก ดังนี้

1. ก้อนที่คอที่มีตั้งแต่กำเนิด (Congenital Neck Masses)

ก้อนกลุ่มนี้มักพบตั้งแต่อายุยังน้อย มักอยู่กับที่มานาน ไม่โตเร็วในระยะเวลาสั้นๆ หากติดเชื้ออาจทำให้กดเจ็บได้ แต่โดยทั่วไปไม่ใช่ก้อนอันตราย บางคนอาจไม่เคยสังเกตจนกระทั่งก้อนโตขึ้นในวัยผู้ใหญ่ โดยเกิดจากความผิดปกติในพัฒนาการของทารกในครรภ์ เช่น

• ซีสต์ไทรอยด์กลอสซัล (Thyroglossal duct cyst) ลักษณะเป็นก้อนนิ่ม ยืดหยุ่น และมักไม่เจ็บ พบบริเวณ กลางลำคอหรือใต้กระดูกขากรรไกร และมักเคลื่อนขึ้นลงตามการกลืนหรือแลบลิ้น มีสาเหตุเกิดจากท่อไทรอยด์กลอสซัลไม่ฝ่อไปตามปกติ ทำให้เกิดเป็นถุงน้ำคงอยู่บริเวณกลางคอ โดยปกติไม่ทำให้กลืนหรือหายใจลำบาก แต่ถ้าก้อนมีขนาดใหญ่หรือเกิดการติดเชื้อ อาจทำให้บวม แดง เจ็บ หรือมีอาการกลืนลำบากร่วมด้วย 
• ก้อนถุงน้ำที่คอ (Branchial cleft cyst) ก้อนมีลักษณะนิ่ม ยืดหยุ่น และขยับได้เล็กน้อย มักพบบริเวณด้านข้างของลำคอ สาเหตุเกิดจากการพัฒนาที่ผิดปกติบริเวณร่องคอในระยะตัวอ่อน โดยทั่วไปก้อนที่คอลักษณะนี้จะไม่เจ็บปวด แต่หากเกิดการติดเชื้อก้อนอาจบวม แดง และกดเจ็บได้

2. ก้อนที่คอจากการติดเชื้อหรืออักเสบ (Inflammatory Masses)

ก้อนประเภทนี้มักสัมพันธ์กับการติดเชื้อเฉียบพลัน มีอาการปวด บวม แดงและกดเจ็บ แต่ส่วนใหญ่เมื่อรักษาการติดเชื้อแล้วก้อนมักยุบเล็กลง พบได้บ่อยที่สุดในเด็กและวัยรุ่น เกิดจากการที่ร่างกายตอบสนองต่อการติดเชื้อ ทำให้ต่อมน้ำเหลืองหรือเนื้อเยื่อบริเวณคอบวมโตขึ้น เช่น

• ต่อมน้ำเหลืองอักเสบ (Reactive lymph node) มักเป็นก้อนนุ่ม กดเจ็บ ขยับได้ พบได้บริเวณคอทั้งด้านหน้าและด้านหลัง ใต้กราม หรือรอบหู ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและสาเหตุของการติดเชื้อ ซึ่งมักเกิดหลังการติดเชื้อหวัด คออักเสบ หรือฟันผุ ส่วนใหญ่จะหายเองภายใน 2 - 4 สัปดาห์ หลังได้รับการรักษาอาการติดเชื้อ 
• ฝี เป็นก้อนที่เกิดจากการติดเชื้อรุนแรงจนมีการสะสมของหนองใต้ผิวหนัง มักพบบริเวณใต้ผิวหนังคอ ใกล้ต่อมน้ำเหลือง ลักษณะบวมแดง ร้อน กดเจ็บมาก และอาจทำให้ผู้ป่วยมีไข้ หนาวสั่น 
• ต่อมน้ำลายอักเสบ เกิดจากการอุดตันของท่อน้ำลายหรือการติดเชื้อ ก้อนจะโตขึ้นเวลาเคี้ยวอาหาร มักพบบริเวณข้างกรามหรือใต้คาง และจะโตขึ้นเวลาเคี้ยวอาหาร กดเจ็บ รวมทั้งอาจมีน้ำลายปนหนองได้ 

3. ก้อนที่คอจากเนื้องอก (Tumors)
ก้อนที่คอจากเนื้องอกมักมีลักษณะโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง แข็ง และไม่มีอาการเจ็บ ทำให้สังเกตได้ชัดเจน การพิจารณา ตำแหน่ง ลักษณะ และอัตราการเติบโตของก้อนจะช่วยให้สามารถประเมินความเสี่ยงและแยกประเภทของเนื้องอกได้ เช่น

• เนื้องอกต่อมน้ำเหลือง (Lymphoma) ลักษณะเป็นก้อนแข็ง ขอบชัด และไม่เจ็บปวด บางครั้งอาจพบหลายก้อนพร้อมกัน มักพบบริเวณคอด้านข้าง ใต้กราม หรือเหนือกระดูกไหปลาร้า และจะมีขนาดโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยหากพบว่าก้อนโตเร็ว ร่วมกับมีอาการไข้ น้ำหนักลด หรืออ่อนเพลีย อาจเป็นสัญญาณของมะเร็ง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยทันที 
• คอพอก (Goiter) เป็นก้อนที่เกิดจากภาวะต่อมไทรอยด์โตผิดปกติทั้งต่อมหรือหลายต่อม มักพบบริเวณด้านหน้าของคอ ส่วนใหญ่ไม่อันตรายและสัมพันธ์กับการทำงานของต่อมไทรอยด์ แต่ในบางกรณีอาจพบความผิดปกติร่วม เช่น ก้อนไทรอยด์ชนิดมะเร็ง จึงควรได้รับการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์
• ก้อนไทรอยด์ (Thyroid nodule) เป็นก้อนที่พบบ่อยบริเวณด้านหน้าของคอ ซึ่งสามารถขยับขึ้นลงได้เมื่อกลืนอาหาร ถ้าเป็นก้อนเนื้องอกธรรมดาที่ไม่เป็นอันตราย ส่วนใหญ่จะนิ่ม ยืดหยุ่น ไม่เจ็บ และอาจสัมพันธ์กับคอพอก แต่หากเป็นก้อนที่มีความเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งมักโตเร็ว แข็ง กดเจ็บ และเคลื่อนที่น้อย บางรายอาจมีอาการร่วม เช่น กลืนลำบาก เสียงแหบ หรือหายใจติดขัด ซึ่งควรรีบปรึกษาแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดทันที

4. ก้อนที่คอจากมะเร็ง (Cancers)

ก้อนที่คอประเภทนี้เป็นกลุ่มที่ควรระวังมากที่สุด เนื่องจากอาจเป็นก้อนที่เกี่ยวข้องกับมะเร็ง อาการส่วนใหญ่จะไม่เจ็บ แต่ก้อนโตต่อเนื่อง ไม่ยุบเอง และอาจมีอาการร่วม เช่น กลืนลำบาก หายใจติดขัด น้ำหนักลด หรืออ่อนเพลีย เช่น

• มะเร็งต่อมไทรอยด์ (Thyroid Cancer) เป็นก้อนที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของต่อมไทรอยด์จนกลายเป็นมะเร็ง มักพบบริเวณลำคอส่วนล่าง มีลักษณะเป็นก้อนแข็ง เคลื่อนที่น้อยเวลากลืน ส่วนใหญ่กดไม่เจ็บและโตเร็ว หากไม่ได้รับการรักษาอาจแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นๆ ได้
• มะเร็งแพร่กระจาย (Metastatic lymph node) ก้อนมีลักษณะแข็งมาก ยึดติดกับเนื้อเยื่อรอบๆ ขยับไม่ได้ อาจโตเร็ว และมักพบในผู้ป่วยที่มีมะเร็งบริเวณศีรษะและลำคอ

 

สรุปสาเหตุก้อนที่คอแต่ละประเภท

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่ 

ศูนย์หู คอ จมูก ชั้น 5 โรงพยาบาลวิมุต 

เวลาทำการ 08:00-20:00 น. โทร. 0-2079-0050

หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์