เช็กลิสต์ คนเป็นกรวยไตอักเสบ อาการเป็นอย่างไง ?

• มีไข้สูง หนาวสั่น ถือเป็นอาการเด่นที่พบได้บ่อยที่สุด ผู้ป่วยมักมีไข้ขึ้นอย่างรวดเร็วและมีอาการหนาวสั่น เนื่องจากร่างกายกำลังตอบสนองต่อการติดเชื้อและการอักเสบที่เกิดขึ้นในไต
• ปัสสาวะผิดปกติ เช่น ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะแสบขัด หรือมีเลือดปน อาการเหล่านี้เกิดจากการติดเชื้อในกระเพาะปัสสาวะและทางเดินปัสสาวะที่ลุกลามไปถึงไต
• คลื่นไส้ อาเจียน เมื่อการติดเชื้อรุนแรงขึ้นระบบทางเดินอาหารมักตอบสนองด้วยอาการคลื่นไส้ อาเจียน ซึ่งเป็นกลไกหนึ่งของร่างกายที่พยายามขับสิ่งแปลกปลอมและของเสียออกไป
• ปวดท้องน้อย และปวดหลัง ผู้ป่วยจะมีอาการปวดบริเวณท้องน้อย บริเวณเอว หรือสีข้าง โดยมักปวดข้างใดข้างหนึ่ง ซึ่งอาการปวดนี้มักมาเป็นระยะและอาจรุนแรงขึ้นเมื่อเคลื่อนไหว ซึ่งเป็นสัญญาณสำคัญที่ช่วยแยกกรวยไตอักเสบออกจากกระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ชัดเจนมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ในผู้ป่วยกรวยไตอักเสบ อาจมีบางอาการที่คล้ายคลึงกับกระเพาะปัสสาวะอักเสบ เนื่องจากทั้ง 2 โรค เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียเหมือนกัน จึงอาจทำให้ผู้ป่วยสับสนและเข้ารับการรักษาช้า การเข้าใจความแตกต่างของอาการระหว่างกรวยไตอักเสบกับกระเพาะปัสสาวะอักเสบ จึงเป็นสิ่งที่ผู้ป่วยหรือผู้มีความเสี่ยงไม่ควรมองข้าม

สรุป ความแตกต่างอาการระหว่าง ‘กรวยไตอักเสบ’ กับ ‘กระเพาะปัสสาวะอักเสบ’

ภาวะแทรกซ้อนจากกรวยไตอักเสบที่ควรระวัง

• ไตวายเฉียบพลัน ผู้ป่วยบางรายอาจมีการทำงานของไตหยุดชะงักกะทันหันจากการอักเสบรุนแรง ทำให้ร่างกายไม่สามารถขับของเสียออกทางปัสสาวะได้ตามปกติ
• ฝีในไต เชื้อที่สะสมภายในไตอาจก่อให้เกิดหนองหรือตีบตันในเนื้อไต ส่งผลให้การรักษาซับซ้อนขึ้น ในบางรายอาจต้องอาศัยการผ่าตัดร่วมด้วย
• ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด เป็นภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายที่สุด เชื้อแบคทีเรียจากไตสามารถเข้าสู่กระแสเลือด ส่งผลให้ผู้ป่วยมีไข้สูง หนาวสั่น ความดันโลหิตสูง และอวัยวะล้มเหลว ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วนอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

กรวยไตอักเสบ รักษาได้ไหม ?

• การใช้ยาปฏิชีวนะ ในบางกรณีที่อาการไม่รุนแรงอาจให้ยารับประทาน แต่หากผู้ป่วยมีไข้สูง อาเจียน หรือเชื้อดื้อยา จำเป็นต้องให้ยาฉีดในโรงพยาบาลเพื่อควบคุมการติดเชื้อ
• การพักรักษาตัวในโรงพยาบาล ผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงอาจต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล เพื่อเฝ้าระวังอาการและให้การรักษาอย่างใกล้ชิด ทั้งการให้น้ำเกลือ ยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำ และประเมินการทำงานของไตอย่างต่อเนื่อง
• การรักษาภาวะแทรกซ้อน หากตรวจพบภาวะแทรกซ้อนร่วม เช่น ฝีในไต หรือไตวายเฉียบพลัน แพทย์อาจพิจารณารักษาเพิ่มเติมด้วยการเปิดระบายหนองในไต หรือดูแลภาวะไตวายด้วยการฟอกไตในบางราย
• การติดตามผลการรักษา แพทย์อาจนัดตรวจปัสสาวะซ้ำหรือตรวจภาพถ่ายทางรังสีเพิ่มเติม เพื่อยืนยันว่าการติดเชื้อหายสนิทแล้ว เพราะหากการอักเสบไม่หายขาดอาจพัฒนาไปเป็นกรวยไตอักเสบเรื้อรัง และส่งผลกระทบต่อการทำงานของไตในระยะยาว

แนวทางป้องกันกรวยไตอักเสบ

• ดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคลอย่างเคร่งครัด การรักษาความสะอาดของร่างกาย โดยเฉพาะบริเวณอวัยวะเพศและทวารหนัก เป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยลดการแพร่กระจายของเชื้อแบคทีเรียเข้าสู่ทางเดินปัสสาวะ 
• ดื่มน้ำอย่างเพียงพอ การดื่มน้ำวันละประมาณ 6 - 8 แก้ว จะช่วยให้ร่างกายสร้างปริมาณปัสสาวะมากพอที่จะขับเชื้อโรคออกจากระบบทางเดินปัสสาวะ ลดโอกาสที่เชื้อจะตกค้างและเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ 
• ไม่กลั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน การกลั้นปัสสาวะบ่อยๆ จะทำให้เชื้อโรคมีเวลาสะสมและเพิ่มจำนวนในกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการติดเชื้อที่ลุกลามไปยังไต
• ปัสสาวะหลังมีเพศสัมพันธ์ โดยเฉพาะในผู้หญิง การปัสสาวะหลังมีเพศสัมพันธ์จะช่วยชะล้างเชื้อโรคที่อาจเข้าสู่ท่อปัสสาวะออกไป ลดความเสี่ยงของการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะที่อาจพัฒนาไปสู่กรวยไตอักเสบได้
• เลือกใช้เสื้อผ้าและชุดชั้นในที่เหมาะสม การสวมเสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดี โดยเฉพาะชุดชั้นในที่ทำจากผ้าฝ้าย จะช่วยลดความอับชื้นและการสะสมของเชื้อโรค ไม่ควรใส่เสื้อผ้าที่รัดแน่นหรืออับชื้นเป็นเวลานาน
• ตรวจสุขภาพเป็นประจำ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัวควรได้รับการตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้แพทย์ติดตามและจัดการปัจจัยเสี่ยงที่อาจกระตุ้นให้เกิดการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะและไต

กรวยไตอักเสบเป็นอีกหนึ่งโรคที่ไม่ควรมองข้าม เพราะแม้จะเริ่มจากการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะธรรมดา แต่หากปล่อยไว้จนลุกลามไปที่ไตอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงได้ หากมีอาการปัสสาวะบ่อย แสบขัด ร่วมกับปวดเอว มีไข้ หนาวสั่น หรืออ่อนเพลีย ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาในทันที เพื่อป้องกันไม่ให้โรคลุกลามและลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคต