เช็ดตัวลดไข้ เรื่องง่ายๆ ที่น้อยคนจะทำถูกต้อง

การเช็ดตัวลดไข้ เชื่อว่าหลายๆ คนน่าจะเคยทำกันมาบ้างแล้ว ไม่ว่าจะเป็นผู้ปกครองที่ต้องดูแลลูกๆ หรือการดูแลปฐมพยาบาลลดไข้ให้ผู้อื่น นับว่าเป็นเรื่องที่จะเรียกว่าง่ายก็ไม่ใช่ หรือจะยากก็ไม่เชิง เพราะการเช็ดตัวลดไข้ของแต่ละคนก็มีวิธีการที่แตกต่างกัน แต่จะทราบได้อย่างไรว่าที่เราเคยทำเป็นวิธีที่ถูกต้องแล้วหรือยัง? เพื่อช่วยระบายความร้อนออกจากร่างกายอย่างมีประสิทธิภาพและไข้ลดลงเร็วขึ้น วันนี้เรามาเรียนรู้วิธีการเช็ดตัวลดไข้ที่ถูกต้อง รวมถึงอุปกรณ์ที่ต้องเตรียมพร้อมได้จากบทความนี้

ความสำคัญของการเช็ดตัวลดไข้

การเช็ดตัวลดไข้มีความหมายตรงตัว ด้วยเพราะเป็นวิธีการทำให้ไข้หรือความร้อนในร่างกายลดลงโดยใช้น้ำเป็นตัวช่วยพาความร้อนออกจากร่างกาย การเช็ดตัวลดไข้อย่างถูกวิธีช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้น ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ และช่วยเพิ่มการระบายความร้อนออกจากร่างกาย ซึ่งหากอุณหภูมิในร่างกายยังคงที่ ไม่ลดลงภายหลังจากเช็ดตัวลดไข้ หรือมีไข้สูงต่อเนื่อง อาจส่งผลให้เกิดอาการชักได้

รับมืออย่างไร… เมื่อลูกไข้ขึ้นตอนกลางคืน

สถานการณ์ที่ลูกน้อยตัวร้อนจี๋ในตอนกลางดึกเป็นเรื่องที่ทำให้คุณพ่อคุณแม่กังวลใจที่สุด การเช็ดตัวลดไข้จึงเป็นเครื่องมือปฐมพยาบาลที่สำคัญที่สุดในขณะนั้น ซึ่งคุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจมีคำถามกันอยู่บ่อยๆ ว่าทำไมลูกถึงมักมีไข้สูงตอนกลางคืน ? 

โดยปกติแล้วอุณหภูมิร่างกายของเราจะมีการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติ และมักจะสูงขึ้นเล็กน้อยในช่วงเย็นถึงกลางดึก ประกอบกับการที่ร่างกายกำลังต่อสู้กับเชื้อโรคอย่างเต็มที่ในช่วงพักผ่อน จึงไม่แปลกที่อาการไข้จะดูเหมือนรุนแรงขึ้นในเวลากลางคืน

สิ่งที่ควรทำเมื่อลูกไข้ขึ้นตอนกลางคืน

1. ตั้งสติและวัดไข้ก่อน โดยใช้ปรอทวัดไข้ หรือเครื่องวัดไข้เพื่อดูอุณหภูมิที่แท้จริง
2. ให้ยาลดไข้ หากไข้สูง (ตั้งแต่ 37.5.0°C ขึ้นไป) ให้ป้อนยาลดไข้พาราเซตามอลสำหรับเด็กในปริมาณที่ถูกต้องตามน้ำหนักตัวหรือตามขนาดยาที่แพทย์ระบุไว้
3. เริ่มเช็ดตัวลดไข้ หลังจากให้ยาไปแล้วประมาณ 15-30 นาที ให้เริ่มทำการเช็ดตัวลดไข้ตามขั้นตอนที่ถูกต้อง เพื่อช่วยระบายความร้อนออกจากร่างกาย 
4. สังเกตอาการอื่นๆ คอยสังเกตว่าลูกมีอาการซึมลง หายใจหอบเหนื่อย หรือชักเกร็งหรือไม่

อุปกรณ์ที่ใช้ในการเช็ดตัวลดไข้มีอะไรบ้าง ?

1. กะละมังเพื่อใส่น้ำ 
2. ผ้าสำหรับถูตัวให้เปียก 2 ผืน หรือมากกว่า 2 ผืน
3. ผ้าสำหรับเช็ดตัวให้แห้ง 2 ผืน หรือมากกว่า 2 ผืน
4. กระเป๋าน้ำร้อนและน้ำแข็ง อย่างละ 1 ใบ 
5. ปรอทวัดไข้

การเช็ดตัวลดไข้เด็กทารก มีวิธีการดังนี้

1. ​​1.ล้างมือให้สะอาดและทำการถอดเสื้อผ้าเด็ก ควรอยู่ในห้องที่ไม่ร้อนหรือเย็นเกินไป ปิดพัดลมหรือแอร์
2. ใช้น้ำอุณหภูมิห้องหรืออุ่นเล็กน้อย หลีกเลี่ยงการใช้น้ำเย็น เนื่องจากตอนที่เช็ดตัวผู้ป่วยอาจทำให้มีอาการหนาวสั่นมากได้ 
3. ใช้ผ้าขนหนูผืนเล็กชุบน้ำและบิดหมาดๆ เช็ดตัวทารก โดยเริ่มจากใบหน้า ซอกคอ และหน้าผาก ตามด้วยแขน ขา หลังและก้นเด็ก แทรกผ้าไว้ตามข้อพับต่างๆ เช่น รักแร้ ซอกคอ โดยให้เช็ดย้อนรูขุมขน หรือเช็ดเข้าหาหัวใจ
4. ใช้ปรอทวัดไข้ เมื่อไข้ลดลงแล้วจึงเช็ดตัวด้วยผ้าขนหนูที่แห้งอีกครั้ง สวมใส่เสื้อผ้าที่ไม่หนาเกินไปเพื่อให้ระบายความร้อนได้ดีขึ้นและสบายตัวมากขึ้น
5. เช็กอุณหภูมิด้วยการวัดไข้ทุกๆ 30 นาที หากไข้ยังไม่ลดให้เช็ดตัวซ้ำ พร้อมกับรับประทานยาลดไข้ร่วมด้วย ตามขนาดและเวลาที่เหมาะสม

การเช็ดตัวลดไข้เด็กโตและผู้ใหญ่ มีวิธีการดังนี้

1. อยู่ในห้องที่ไม่ร้อน อากาศถ่ายเทได้ดีและควรปิดแอร์ขณะเช็ดตัว
2. เตรียมน้ำอุณหภูมิห้องและผ้าเช็ดตัว
3. ถอดเสื้อผ้าออกและใช้ผ้าชุบน้ำบิดหมาดๆ 
4. เริ่มเช็ดที่บริเวณใบหน้า ซอกคอ และหน้าผากก่อน
5. เช็ดที่หน้าอก ลำตัว แขน ขา และรักแร้ตามลำดับ โดยให้เช็ดย้อนรูขุมขน หรือเช็ดเข้าหาหัวใจ
6. ให้ผู้ป่วยนอนตะแคง แล้วเช็ดบริเวณหลังถึงก้นกบ
7. พักผ้าไว้บริเวณศีรษะ ซอกคอ ซอกรักแร้ และขาหนีบ
8. นำผ้าขนหนูที่แห้งเช็ดซ้ำอีกที และสวมใส่เสื้อผ้าที่สบายตัว 

คำแนะนำเพิ่มเติม

• ควรเช็ดตัวลดไข้ประมาณ 10 -20 นาที
• ทำการวัดไข้หลังจากเช็ดตัวเสร็จ 15 - 30 นาที เพื่อตรวจวัดว่าไข้ลดลงหรือไม่ 
• หากยังมีอาการไข้สูง หนาวสั่น ควรเช็ดตัวลดไข้ต่อ 

⚠️ สัญญาณอันตราย! ไข้สูงแบบไหนที่ต้องรีบไปพบแพทย์ หากทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือน มีไข้ (อุณหภูมิตั้งแต่ 38.0°C ขึ้นไป) ถือเป็นภาวะฉุกเฉินและต้องรีบพบแพทย์ทันทีโดยไม่ต้องรอเช็ดตัวหรือดูอาการ มีไข้สูง เกิน 39.5°C หรือ 40°C ซึ่งเช็ดตัวหรือกินยาแล้วไข้ไม่ลดลง มีอาการชักเกร็ง หรือตัวกระตุก (แม้จะเป็นเวลาสั้นๆ) ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที (แม้ว่าหลังชักไข้จะลดลงแล้วก็ตาม) ซึมลงมาก กระสับกระส่ายหรือร้องกวนไม่หยุด คอแข็ง (ไม่สามารถก้มคางให้ชิดอกได้) ปวดศีรษะรุนแรง มีอาการหายใจลำบาก หอบเหนื่อย สังเกตเห็นหน้าอกบุ๋ม ชายโครงบุ๋ม หรือปีกจมูกบานขณะหายใจ ริมฝีปาก หรือเล็บเปลี่ยนเป็นสีเขียวคล้ำ มีอาการขาดน้ำรุนแรง ปากแห้งมาก ลิ้นแห้งแตก ร้องไห้ไม่มีน้ำตา ปัสสาวะน้อยมาก หรือตาโหลลึก มีอาการอื่นๆ ร่วมด้วยกับไข้สูง อาเจียนรุนแรง หรือท้องเสียถ่ายเหลวตลอดเวลา มีผื่นจ้ำเลือดสีม่วงแดงขึ้นตามตัว หรือเป็นไข้มานานติดต่อกันเกิน 3-5 วัน แม้ว่าจะเป็นไข้ต่ำๆ ก็ตาม

การเช็ดตัวลดไข้นอกจากจะเป็นอีกวิธีหนึ่งที่สามารถลดอุณหภูมิในร่างกายลงได้แล้ว ยังช่วยให้ผู้ป่วยมีความผ่อนคลายมากขึ้น และยังลดความเสี่ยงต่ออาการที่รุนแรงอีกด้วย เพื่อการลดไข้อย่างสมบูรณ์แบบจึงควรให้ความสำคัญกับการดูแลร่างกายในด้านอื่นๆ ควบคู่กันไปด้วย เช่น การดื่มน้ำให้เพียงพอ รับประทานยาลดไข้ในขนาดและปริมาณที่เหมาะสม พักผ่อนให้เพียงพอจนกว่าไข้จะลดลง และต้องคอยหมั่นสังเกตอาการผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด ตรวจวัดอุณหภูมิอยู่เสมอเพื่อความปลอดภัย แต่หากมีอาการไข้สูงอย่างต่อเนื่องหรือไข้ไม่ลดลงควรรีบพบแพทย์ทันที   

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่
ศูนย์กุมารเวช ชั้น 3  โรงพยาบาลวิมุต 

เวลาทำการ 08.00 - 20.00 น. โทร. 0-2079-0038

หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ