คุณผู้หญิงเคยสังเกตตัวเองไหมว่า ก่อนมีประจำเดือนแต่ละครั้งอารมณ์มักเปลี่ยนง่าย หงุดหงิดโดยไม่รู้สาเหตุ หรือรู้สึกเหนื่อยล้าทั้งที่ไม่ได้ทำอะไรมาก หลายคนอาจคิดว่าเป็นแค่อาการ “PMS” ที่ต้องเจอเป็นปกติเมื่อฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง แต่สำหรับบางคนอาจเป็นสัญญาณของ “PMDD” กลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือนชนิดรุนแรงที่ผู้หญิงจำนวนไม่น้อยกำลังเผชิญ และอาจเป็นสาเหตุสำคัญที่ส่งผลต่อการใช้ชีวิต การทำงาน และสุขภาพใจอย่างไม่คาดคิด

บทความนี้จะพาคุณผู้หญิงไปหาคำตอบพร้อมกันว่า PMDD คืออะไร อาการที่ควรสังเกตมีอะไรบ้าง แตกต่างจาก PMS อย่างไร รวมถึงแนวทางการรักษาและวิธีดูแลตัวเอง เพื่อช่วยให้สามารถสังเกตสัญญาณของร่างกายและดูแลตัวเองได้อย่างเหมาะสมในทุกช่วงของรอบเดือน

รู้จัก ‘PMDD’ คืออะไร แตกต่างจาก PMS อย่างไร ?

PMDD (Premenstrual Dysphoric Disorder) คือ ภาวะซึมเศร้าก่อนมีประจำเดือน ซึ่งเป็นความผิดปกติทางอารมณ์ที่มีความรุนแรงมากกว่า PMS ทั่วไป โดยสามารถส่งผลทั้งทางร่างกาย จิตใจ และพฤติกรรม มักเริ่มขึ้นในช่วงประมาณ 5-7 วันก่อนมีประจำเดือน และจะดีขึ้นหรือหายไปหลังประจำเดือนมาแล้ว

แม้ PMDD และ PMS จะมีอาการคล้ายกัน เช่น อารมณ์แปรปรวน เหนื่อยล้า หรือความรู้สึกไม่สบายตัวก่อนมีประจำเดือน แต่ PMDD จะมีอาการทางอารมณ์ที่รุนแรงกว่าอย่างชัดเจนจนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน การทำงาน และความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง ในขณะที่ PMS มักมีอาการไม่รุนแรงและยังสามารถควบคุมอารมณ์ได้ในระดับหนึ่ง

โดย PMDD สามารถพบได้ในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ทุกช่วงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่มีความเครียดสะสม มีประวัติภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวลมาก่อน หรือมีคนในครอบครัวเคยมีปัญหาด้านอารมณ์

 

⚠️ภาวะ PMDD ไม่ใช่ความอ่อนแอทางใจ และผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องทนอยู่คนเดียว เพราะสามารถรักษาและดูแลให้อาการดีขึ้นได้หากได้รับคำแนะนำจากแพทย์อย่างเหมาะสม

สาเหตุของ PMDD เกิดจากอะไร ?
ภาวะ PMDD เกิดจากการที่ร่างกายและสมองมีความไวต่อการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในช่วงก่อนมีประจำเดือนมากกว่าคนทั่วไป โดยเฉพาะฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) และโปรเจสเตอโรน (Progesterone) ที่มีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของสารสื่อประสาทในสมองที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ เช่น เซโรโทนิน (Serotonin) ซึ่งเมื่อระดับฮอร์โมนเปลี่ยนแปลงในช่วงก่อนมีประจำเดือน อาจส่งผลให้การทำงานของเซโรโทนินแปรปรวน ทำให้ผู้ที่มีภาวะ PMDD เกิดอาการทางอารมณ์ที่รุนแรงหรือควบคุมอารมณ์ได้ยากมากกว่าปกติ

ปัจจัยที่อาจเพิ่มความเสี่ยงของ PMDD ได้แก่

• มีประวัติภาวะซึมเศร้า วิตกกังวล หรือโรคทางอารมณ์
• ความเครียดสะสมเป็นเวลานาน
• พันธุกรรม
• การนอนหลับไม่เพียงพอ และไลฟ์สไตล์ที่ไม่สมดุล

รู้ได้อย่างไรว่าเป็น PMDD อาการที่ควรสังเกตมีอะไรบ้าง ?

ภาวะ PMDD อาการมักเกิดขึ้นซ้ำในรูปแบบเดิมแทบทุกเดือน และจะเด่นชัดในช่วงก่อนมีประจำเดือน แต่โดยส่วนใหญ่จะทุเลาลงหรือหายไปหลังประจำเดือนมาแล้ว  ซึ่งสามารถแบ่งอาการออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ดังนี้ 

อาการทางอารมณ์และจิตใจ
อาการด้านอารมณ์ถือเป็นลักษณะสำคัญของ PMDD และเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกทุกข์ใจหรือใช้ชีวิตได้ยากขึ้น อาการที่พบบ่อย ได้แก่

• อารมณ์แปรปรวนรุนแรง เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว และคาดเดาได้ยาก
• หงุดหงิด ฉุนเฉียว โกรธง่ายกว่าปกติ แม้เป็นเรื่องเล็กน้อยหรือไม่มีสิ่งกระตุ้นชัดเจน
• รู้สึกซึมเศร้า ว่างเปล่า หมดหวัง หรือร้องไห้ง่ายโดยไม่ทราบสาเหตุ
• วิตกกังวล เครียด รู้สึกตึงเครียดหรือกดดันอยู่ตลอดเวลา
• สมาธิลดลง ความจำไม่ดี ทำงานผิดพลาดง่าย
• เบื่อหน่าย ไม่อยากเข้าสังคม หรือไม่สนใจกิจกรรมที่เคยชื่นชอบ

อาการเหล่านี้มักรุนแรงจนผู้ป่วยรู้สึกว่าควบคุมอารมณ์ตัวเองไม่ได้ และอาจส่งผลต่อการสื่อสารกับคนใกล้ชิดอย่างชัดเจน

อาการทางร่างกาย
แม้อาการของ PMDD จะเกี่ยวข้องกับอารมณ์เป็นหลัก แต่ก็มักมีอาการทางร่างกายร่วมด้วย ซึ่งยืนยันความผิดปกติที่สัมพันธ์กับรอบเดือน ได้แก่

• อ่อนเพลีย เหนื่อยล้า ไม่มีแรงแม้พักผ่อนแล้ว
• ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ หรือปวดข้อ
• ท้องอืด เจ็บท้อง เต้านมคัด
• นอนหลับผิดปกติ เช่น หลับยาก หรืออยากนอนมากกว่าปกติ
• ความอยากอาหารเปลี่ยน โดยเฉพาะอยากของหวานหรืออาหารที่มีส่วนผสมของแป้ง

หากอาการเหล่านี้รุนแรงจนรู้สึกว่า “ไม่เหมือนตัวเอง” และส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน การทำงาน หรือความสัมพันธ์กับผู้อื่น อาจเป็นสัญญาณของ PMDD มากกว่าภาวะ PMS ทั่วไป และควรพิจารณาปรึกษาแพทย์เพื่อรับการประเมินอย่างเหมาะสม

 

สรุปเปรียบเทียบอาการระหว่าง PMDD กับ PMS ต่างกันอย่างไร ?

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่ 

ศูนย์สูตินรีเวช ชั้น 3 โรงพยาบาลวิมุต พหลโยธิน

เวลาทำการ 07:00-20:00 น. โทร. 0-2079-006

หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ