ตุ่มพอง แสบผิวไม่รู้ตัว อาจเกิดจาก 'แมลงก้นกระดก' ภัยเงียบที่มากับหน้าฝน

12 ม.ค. 69  | ศูนย์อายุรกรรม
แชร์บทความ      

เมื่อเข้าสู่ช่วงปลายฝนต้นหนาว หลายคนอาจเริ่มสังเกตเห็นแมลงตัวเล็กๆ ลำตัวยาวคล้ายมด อย่าง “แมลงก้นกระดก” ที่มักบินเข้าหาแสงไฟในบ้านโดยไม่รู้ตัว ซึ่งหากเผลอปัดหรือบี้โดนตัวแมลงก้นกระดก อาการอาจรุนแรงจนถึงขั้นอักเสบคล้ายถูกน้ำกรดหรือน้ำร้อนลวกได้ หากไม่รีบล้างออกหรือดูแลรักษาอย่างถูกวิธีอาจลุกลามจนเป็นแผลติดเชื้อได้!

มาทำความรู้จักแมลงจิ๋วที่แฝงพิษร้ายนี้ให้มากขึ้น ตั้งแต่รูปร่างหน้าตา ความอันตราย และหากเผลอโดนพิษแมลงก้นกระดกแผลจะเป็นอย่างไร พร้อมแนวทางดูแลรักษาแผล รวมไปถึงวิธีป้องกันตัวเองและครอบครัวให้ปลอดภัยจากภัยร้ายตัวจิ๋วตลอดฤดูกาล 

รู้จัก แมลงก้นกระดกหน้าตาเป็นอย่างไร เจอที่ไหน ?

แมลงก้นกระดก (Rove Beetle, ชื่อวิทยาศาสตร์: Paederus fuscipes) คือแมลงขนาดเล็กในวงศ์เดียวกับด้วง ลักษณะลำตัวยาวเรียวประมาณ 0.5 - 1 เซนติเมตร มีสีดำสลับส้มเป็นปล้องๆ เมื่อถูกรบกวนจะยกส่วนท้ายลำตัวขึ้นลงคล้ายการกระดกก้น จึงถูกเรียกว่า “แมลงก้นกระดก” พบมากในช่วงฤดูฝนหรือช่วงที่อากาศชื้น โดยเฉพาะในบริเวณที่มีแสงไฟ เช่น บ้าน อาคารเรียน หอพัก หรือสำนักงาน เพราะแสงไฟจะล่อให้แมลงบินเข้ามาในพื้นที่อาศัยของคน

แมลงก้นกระดก อันตรายหรือไม่ ?

โดยปกติแล้ว “แมลงก้นกระดก” ไม่ได้กัด หรือดูดเลือดเหมือนยุง หรือเห็บ แต่ในลำตัวของมันมีสารพิษชื่อ เพเดอริน (Pederin) ซึ่งมีฤทธิ์เป็นกรดที่ทำให้ระคายเคืองผิวหนังอย่างรุนแรง หากเราเผลอบี้แมลงหรือสัมผัสโดยตรง สารพิษจะติดบนผิวทำให้เกิดอาการแสบร้อน บวมแดง หรือมีตุ่มน้ำใสคล้ายถูกน้ำร้อนลวก

 

⚠️แม้แมลงก้นกระดกจะไม่เป็นอันตรายถึงชีวิต แต่พิษของมันสามารถทำให้เกิดผิวหนังอักเสบและทิ้งรอยแผลเป็นถาวรได้ หากไม่ได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี

 

โดนพิษแมลงก้นกระดก อาการเป็นอย่างไร

เมื่อผิวหนังสัมผัสกับสารพิษจากแมลงก้นกระดก ทั้งจากการบี้แมลงโดยตรง หรือเผลอใช้มือที่มีสารพิษไปจับบริเวณอื่นของร่างกาย จะทำให้เกิดอาการผิวหนังอักเสบเฉียบพลัน ซึ่งมักเริ่มแสดงอาการภายใน 6 - 24 ชั่วโมงหลังสัมผัสพิษ โดยลักษณะอาการที่พบบ่อย มีดังนี้
  • คัน แสบ ร้อนผิว จากการที่สารพิษกระตุ้นปลายประสาทรับความเจ็บปวดบนผิวหนังบริเวณที่สัมผัส แม้จะเพียงเล็กน้อย แต่เป็นสัญญาณเริ่มต้นว่าผิวกำลังเกิดปฏิกิริยากับพิษ
  • ผื่นแดง บวม และระคายเคือง เนื่องจากสารพิษกระตุ้นให้เซลล์ภูมิคุ้มกันหลั่งสารที่ทำให้หลอดเลือดขยายตัว นำไปสู่อาการแดง บวม และรู้สึกระคายเคือง หากเผลอถูกหรือปาดสารพิษไปมา อาจเกิดเป็นแนวเส้นยาวตามรอยสัมผัส ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของแผลจากแมลงก้นกระดก
  • เกิดตุ่มน้ำใสหรือตุ่มพอง ภายใน 1 - 2 วันหลังสัมผัสพิษ ผื่นแดงจะเริ่มเปลี่ยนเป็นตุ่มน้ำใสหรือตุ่มพอง คล้ายถูกน้ำร้อนลวก เนื่องจากการอักเสบทำให้ของเหลวจากหลอดเลือดซึมออกมาสะสมใต้ผิวหนังเพื่อลดการกระจายของสารพิษที่อาจเข้าสู่เนื้อเยื่อชั้นลึก หากตุ่มแตกอาจมีของเหลวซึมหรือแผลเปิด ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ
  • บวม เจ็บแสบ หรือมีหนอง หากมีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน ร่างกายจะส่งเซลล์เม็ดเลือดขาวมาสู้เชื้อ ทำให้เกิดหนอง บวม และเจ็บแสบมากขึ้น ซึ่งต้องรีบพบแพทย์ทันที
รอยดำหรือรอยคล้ำหลังแผลหาย หลังแผลเริ่มแห้งและตกสะเก็ดอาจทิ้งรอยดำหรือรอยคล้ำบนผิว หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมอาจส่งผลให้เกิดรอยแผลเป็นถาวร โดยเฉพาะในผู้ที่มีผิวแพ้ง่าย
 

⚠️เมื่อโดนพิษแมลงก้นกระดก อาการและแผลที่เกิดอาจรุนแรง จึงควรหลีกเลี่ยงการเกา แกะ หรือบีบตุ่มน้ำ เพื่อลดความเสี่ยงการติดเชื้อและป้องกันการเกิดรอยแผลถาวร

 
วิธีแก้พิษแมลงก้นกระดก และการรักษาต้องทำอย่างไร ?
หากสงสัยว่าผิวสัมผัสพิษจากแมลงก้นกระดก ควรรีบทำการปฐมพยาบาลทันทีเพื่อป้องกันการลุกลามของแผลและลดการอักเสบของผิวหนัง โดยมีแนวทางการปฐมพยาบาลเบื้องต้น ดังนี้
  • ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือทันที เพื่อขจัดสารพิษเพเดอรินที่อาจตกค้างบนผิว ห้ามใช้มือถูแรงๆ เพราะอาจทำให้พิษกระจายกว้างขึ้น
  • ประคบเย็นบริเวณแผล เพื่อลดอาการแสบร้อนและบวมแดงในช่วงแรก
ทายาแก้อักเสบ เพื่อบรรเทาอาการอักเสบ ในกรณีเกิดแผลพุพองมากหรือมีหนอง ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับยาปฏิชีวนะหรือยาสเตียรอยด์ชนิดแรงขึ้นตามความเหมาะสม และป้องกันการเกิดรอยแผลเป็นถาวร
 

⚠️เมื่อโดนพิษแมลงก้นกระดก อาการและแผลที่เกิดอาจรุนแรง จึงควรหลีกเลี่ยงการเกา แกะ หรือบีบตุ่มน้ำ เพื่อลดความเสี่ยงการติดเชื้อและป้องกันการเกิดรอยแผลถาวร

 

วิธีป้องกันตัวเองจากแมลงก้นกระดก

แม้แมลงก้นกระดกจะไม่ทำอันตรายรุนแรงถึงชีวิต แต่การป้องกันไม่ให้สัมผัสพิษตั้งแต่แรกคือวิธีที่ดีที่สุด โดยสามารถปฏิบัติตามได้ดังนี้
  • ถ้าแมลงเกาะบนตัว อย่าใช้มือเปล่าปัดหรือบี้แมลง หากพบแมลงเกาะบนร่างกายควรเป่าให้บินออก หรือใช้กระดาษเขี่ยเบาๆ
  • ปิดหน้าต่างหรือม่านก่อนเปิดไฟตอนกลางคืน โดยเฉพาะในฤดูฝน เพราะแมลงจะบินเข้าหาแสงไฟ
  • เปลี่ยนมาใช้หลอดไฟสีเหลืองหรือแสงอุ่น ซึ่งจะดึงดูดแมลงน้อยกว่าแสงสีขาว
  • ซักผ้าปูที่นอน ปลอกหมอน และม่านเป็นประจำ เพราะแมลงอาจซ่อนตัวในบริเวณเหล่านี้ได้
  • รักษาความสะอาดภายในบ้าน โดยเฉพาะบริเวณใกล้ไฟ ระเบียง และห้องครัว
  • สวมเสื้อแขนยาวและกางเกงขายาว เมื่อจำเป็นต้องอยู่ในพื้นที่ชื้น หรือใกล้แหล่งน้ำในเวลากลางคืน


แมลงก้นกระดกอาจดูเหมือนแมลงเล็กๆ ที่ไม่มีพิษภัย แต่สารพิษจากตัวมันสามารถทำให้เกิดแผลจนผิวหนังอักเสบได้อย่างรุนแรง โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนที่พบได้บ่อย การรู้จักแมลงชนิดนี้และปฏิบัติตัวอย่างถูกวิธีเมื่อสัมผัสพิษ จะช่วยลดความเสี่ยงของแผลพุพองและการติดเชื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ

 

 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่ 

ศูนย์อายุรกรรม ชั้น 3  โรงพยาบาลวิมุต

เวลาทำการ 08:00-20:00 น. โทร. 0-2079-0030

หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ

ผู้เขียน
พญ.ฉมานันท์ สัจจานนท์ อายุรศาสตร์โรคไต

แนะนำแพทย์ที่เกี่ยวข้อง

Card Image
พญ.ฉมานันท์
สัจจานนท์
อายุรศาสตร์
อายุรศาสตร์โรคไต

เรื่องสุขภาพน่ารู้ที่เกี่ยวข้อง

Card Image
วัคซีนปอดอักเสบสำหรับผู้สูงวัย เสริมเกราะป้องกันปอดให้แข็งแรง

วัคซีนปอดอักเสบสำหรับผู้สูงวัย สำหรับป้องกันโรคปอดอักเสบหรือปอดบวม ที่มักพบมากในผู้สูงอายุ และอันตรายถึงชีวิต พร้อมแพ็คเกจวัคซีนที่ป้องกัน 23 สายพันธุ์ที่แนะนำ

อ่านเพิ่มเติม
Card Image
6 วัคซีนผู้สูงอายุ จำเป็นแค่ไหน และควรฉีดอะไรบ้าง? ฉีดไว้ไม่ป่วยหนัก

แนะนำ 6 วัคซีนสำหรับผู้สูงอายุ 60+ ปี อัปเดตข้อมูลล่าสุดปี 2569 การฉีดวัคซีนเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้สูงอายุเพื่อลดความรุนแรงของโรคที่อาจเกิดขึ้น เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่ วัคซีนปอดอักเสบ และวัคซีนป้องกันโรคอื่นๆ

อ่านเพิ่มเติม
Card Image
หายป่วยลองโควิดได้ หายขาดด้วยโปรแกรมตรวจสุขภาพหลังเป็นโควิด

โควิดที่ว่าน่ากลัว ยังไม่เท่าลองโควิด มาตรวจเช็กปอดและร่างกายให้เท่าทันโรค กับโปรแกรมตรวจสุขภาพหลังเป็นโควิด เพื่อการฟื้นฟูและการดูแลตัวเองได้อย่างรวดเร็ว

อ่านเพิ่มเติม
Card Image
รวมสารพัดเมนูอาหาร เพื่อสุขภาพผู้สูงอายุ

รวมสารพัดเมนูอาหารเพื่อผู้สูงอายุ ควรกินอะไรดี ใครนึกไม่ออก เรารวมให้แล้วที่นี่ กับเมนูอาหารและโภชนาการเพื่อผู้สูงอายุ ที่ช่วยดูแลสุขภาพและบำรุงร่างกายให้แข็งแรงอย่างยั่งยืน

อ่านเพิ่มเติม