โรคภูมิแพ้อากาศ เป็นอีกอาการภูมิแพ้ที่พบมากในประเทศไทย ผู้ที่มีปัญหาภูมิแพ้อากาศคงต้องเคยรู้สึกเบื่อหน่ายกับอาการภูมิแพ้ของตัวเองบ่อยๆ ใช่หรือไม่ เพราะนอกจากจะเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินชีวิตแล้ว ยังต้องคอยดูแลตัวเองมากกว่าคนทั่วไป เพราะเพียงแค่อากาศเปลี่ยนแปลงไปเล็กน้อยก็อาจส่งผลให้ร่างกายเกิดอาการภูมิแพ้อากาศได้ เราจึงจำเป็นต้องมาทำความรู้จักโรคภูมิแพ้อากาศให้มากขึ้น เพื่อที่จะได้ป้องกันและรักษาได้ถูกต้องและปลอดภัย

ภูมิแพ้อากาศ หรือโรคภูมิแพ้อากาศ (Allergic Rhinitis) คือ ภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้ในอากาศไวกว่าปกติ ทำให้เมื่อสัมผัสกับสิ่งกระตุ้นร่างกายจะแสดงอาการ เช่น มีน้ำมูกไหลใสๆ คัดจมูก จาม คันจมูก และคันตา ซึ่งอาการมักจะเป็นแบบเรื้อรัง เป็นๆ หายๆ ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศและสารก่อภูมิแพ้ชนิดต่างๆ

ภูมิแพ้อากาศต่างจากไข้หวัดอย่างไร ?

ด้วยความที่อาการทั้ง 2 โรคมีความใกล้เคียงกันมาก ทำให้มีคนจำนวนไม่น้อยที่สับสนว่าเป็นอะไรกันแน่ เพื่อความเข้าใจที่ชัดเจนขึ้น ลองมาเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างอาการภูมิแพ้และไข้หวัดตามตารางนี้กัน

      

ข้อสังเกต	โรคภูมิแพ้อากาศ	โรคไข้หวัด
สาเหตุ	ระบบภูมิคุ้มกันไวต่อสารก่อภูมิแพ้ (เช่น ฝุ่น, อากาศเปลี่ยน)	การติดเชื้อไวรัส
ลักษณะอาการ	คัดจมูก น้ำมูกใส จาม คันตา คันจมูก	คัดจมูก น้ำมูกข้น ไอ เจ็บคอ
อาการไข้	ไม่มีไข้	บางรายอาจมีไข้ร่วมด้วย
ระยะเวลา	เรื้อรัง เป็นๆ หายๆ ขึ้นอยู่กับสิ่งกระตุ้น	หายได้เองภายใน 10-14 วัน

   

สาเหตุที่ก่อให้เกิดโรคภูมิแพ้อากาศ

1. อาการภูมิแพ้สามารถถูกกระตุ้นได้จากหลายปัจจัยรวมกัน ดังนี้

2. กรรมพันธุ์ พ่อแม่ที่มีอาการภูมิแพ้ หรือหอบหืด ลูกมีโอกาสเป็นภูมิแพ้มากถึง 50-70%
3. สภาพอากาศ การอยู่ในที่ที่อากาศเปลี่ยนแปลงไปมา อากาศเย็นเกินไป ร้อนเกินไป ความชื้นสูง หรือช่วงที่ฝนตก
4. สารก่อระคายเคืองในสภาพแวดล้อม ควันบุหรี่ สารเคมี มลพิษทางอากาศ สเปรย์ฉีดผม หรือน้ำหอม
5. สารก่อภูมิแพ้รอบตัว ไรฝุ่น ขนสัตว์ และละอองเกสรดอกไม้

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น สำหรับคนเป็นภูมิแพ้อากาศ

สำหรับใครที่มีอาการคันจมูก จามบ่อย น้ำมูกใส วิธีแก้เมื่ออาการภูมิแพ้กำเริบ ที่ช่วยให้สามารถดูแลตัวเองและบรรเทาอาการเบื้องต้นได้ ดังนี้

1. หลีกเลี่ยงจากสารก่อภูมิแพ้ต่างๆ พยายามอยู่ห่างจากปัจจัยกระตุ้นต่างๆ ให้ได้มากที่สุด
2. รักษาด้วยยา ใช้ยาเพื่อบรรเทาอาการ เช่น ยาพ่นจมูกชนิดสเตียรอยด์ (Steroid) ยาแก้แพ้ ลดน้ำมูก เป็นต้น 
3. ฉีดวัคซีนภูมิแพ้ ส่วนใหญ่แพทย์จะแนะนำวิธีนี้แก่ผู้ป่วยที่รักษาด้วยวิธีอื่นไม่หาย 
4. การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เช่น การวิ่ง ปั่นจักรยาน ว่ายน้ำ หรือเต้นแอโรบิก นอกจากช่วยให้ร่างกายแข็งแรงแล้ว ยังช่วยให้ความไวของหลอดลม และเยื่อบุจมูกลดลงด้วย จึงทำให้อาการภูมิแพ้ดีขึ้นได้

อย่าชะล่าใจ! ปล่อยภูมิแพ้ทิ้งไว้ อาจลุกลามเป็นโรคแทรกซ้อน

หากมีอาการภูมิแพ้อากาศแล้วปล่อยทิ้งไว้เป็นเวลานานโดยไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสม อาจส่งผลให้เกิดโรคแทรกซ้อนที่รุนแรงขึ้นได้ เช่น

• ไซนัสอักเสบ เกิดจากการบวมของเยื่อบุจมูก ทำให้โพรงไซนัสอุดตันและเกิดการติดเชื้อ
• ริดสีดวงจมูก การอักเสบเรื้อรังทำให้เยื่อบุจมูกบวมโตจนกลายเป็นก้อนเนื้อ ขัดขวางการหายใจ
• โรคหอบหืด อาการภูมิแพ้ทางเดินหายใจอาจกระตุ้นให้หลอดลมตีบและอักเสบเรื้อรัง
• ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) อาการคัดจมูกเรื้อรังทำให้ต้องอ้าปากหายใจ นอนกรน และอาจเกิดภาวะหยุดหายใจ ซึ่งเป็นอันตรายในระยะยาว

กินยาแก้แพ้ทุกวันไม่ใช่ทางออก! ตรวจให้รู้แก้ให้ตรงจุด

หลายคนเลือกที่จะกินยาแก้แพ้เพื่อบรรเทาอาการไปวันๆ แต่การรู้สาเหตุที่แท้จริงจะช่วยให้วางแผนการดูแลได้อย่างตรงจุดและปลอดภัยกว่า การตรวจภูมิแพ้จึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยสามารถทำได้ 2 วิธีหลักๆ คือ

• การตรวจภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Skin Prick Test) เป็นการสะกิดน้ำยาต้านภูมิแพ้ลงบนผิวหนัง ทราบผลได้รวดเร็วภายใน 15-20 นาที
• การตรวจเลือดหาภูมิแพ้ (Blood Test / IgE) สามารถเจาะเลือดเพื่อตรวจหาสารก่อภูมิแพ้ได้หลายชนิดพร้อมกัน เหมาะสำหรับผู้ที่มีปัญหาโรคผิวหนัง หรือผู้ที่ไม่สามารถหยุดยาแก้แพ้ก่อนการตรวจได้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับโรคภูมิแพ้อากาศ

Q: กินยาแก้แพ้ทุกวัน อันตรายไหม?

A: ยาแก้แพ้กลุ่มใหม่ (ชนิดที่กินแล้วไม่ง่วง) ค่อนข้างมีความปลอดภัยสูง สามารถรับประทานต่อเนื่องได้โดยไม่สะสมในร่างกาย แต่การกินยาเพียงอย่างเดียวเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ หากต้องใช้ยาต่อเนื่องทุกวัน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาแนวทางการควบคุมอาการด้วยวิธีอื่นร่วมด้วย เช่น การใช้ยาพ่นจมูก หรือการรับวัคซีนภูมิแพ้

Q: มีอาการจามบ่อย น้ำมูกใส วิธีแก้เบื้องต้นควรทำอย่างไร?

A: หากมีอาการคันจมูก จามบ่อย น้ำมูกใส วิธีแก้เบื้องต้นที่ทำได้ทันทีคือการล้างจมูกด้วยน้ำเกลือเพื่อชะล้างสารก่อภูมิแพ้และน้ำมูกที่ค้างอยู่ในโพรงจมูกออกไป ควบคู่กับการรับประทานยาแก้แพ้เพื่อลดอาการ และที่สำคัญที่สุดคือต้องรีบนำตัวเองออกมาจากบริเวณที่มีสารก่อภูมิแพ้ให้เร็วที่สุด

Q: ภูมิแพ้อากาศรักษาหายได้ไหม?

A: โรคภูมิแพ้อากาศไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ 100% แต่ผู้ป่วยสามารถ ‘ควบคุมอาการ’ ให้สงบลงจนสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติเหมือนคนทั่วไป โดยการหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น การใช้ยาอย่างเหมาะสม หรือการรับวัคซีนภูมิแพ้ (Immunotherapy) เพื่อปรับระบบภูมิคุ้มกันให้ชินกับสารก่อภูมิแพ้มากขึ้น

สำหรับใครที่กำลังรำคาญใจกับอาการจามบ่อย น้ำมูกใส วิธีแก้และวิธีการรับมือกับภูมิแพ้อากาศที่เหมาะสมที่สุด คือพยายามอยู่ห่างจากสารก่อภูมิแพ้ต้นเหตุให้ได้มากที่สุด เพราะอาการภูมิแพ้ของแต่ละคนไม่เหมือนกันจึงต้องการแนวทางการดูแลที่แตกต่างกัน การมาพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดจึงเป็นหนึ่งในทางเลือกที่เหมาะสม ดังนั้น เมื่อสงสัยว่ามีอาการภูมิแพ้อากาศ ควรมาพบแพทย์เพื่อหาทางลดความเสี่ยงของอาการกำเริบ พร้อมทั้งป้องกันภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ ที่อาจตามมาในอนาคต

 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่ 

ศูนย์หู คอ จมูก ชั้น 5 โรงพยาบาลวิมุต 

เวลา 08.00-20.00 น. โทร. 0-2079-0050

หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ