“โรคตับแข็ง” เป็นโรคที่หลายคนเข้าใจว่าเกิดจากการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป แต่แท้จริงแล้วไม่ใช่เพียงแต่แอลกอฮอล์เท่านั้นที่เป็นสาเหตุของโรคร้ายนี้ เพราะคนที่ไม่
ดื่มแอลกอฮอล์ก็สามารถเป็นโรคตับแข็งได้เช่นกัน เพราะฉะนั้นแล้วการทำความเข้าใจถึงสาเหตุ อาการ และวิธีการรักษาจึงสำคัญมาก! หากไม่อยากให้โรคนี้เข้ามาในแวะเวียนอยู่ในชีวิตของคุณ เรามาติดตามไปพร้อมกันที่บทความนี้เลย 

โรคตับแข็งเกิดจากอะไร?

ตับแข็ง (Cirrhosis) เกิดจากการที่ตับอักเสบเรื้อรัง แล้วร่างกายจะเกิดการซ่อมแซมทำให้เกิดพังผืดในตับ เมื่อเป็นมากขึ้น ทำให้โครงสร้างของตับเปลี่ยนแปลงไปเป็นพังผืดทั่วทั้งตับเกิดเป็นตับแข็ง จนขัดขวางการไหลเวียนของเลือดที่จะเข้าไปหล่อเลี้ยงตับ ส่งผลให้ตับไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ และทำให้ระบบการทำงานของร่างกายทั้งหมดมีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่ร้ายแรงตามมา 

โรคตับแข็งเกิดจากปัจจัยกระตุ้นแบบใดบ้าง?

สาเหตุของโรคตับแข็งมีอยู่ด้วยกันหลายปัจจัย ซึ่งบางสาเหตุเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สามารถควบคุมได้ และบางสาเหตุมาจากปัจจัยที่ไม่สามารถควบคุมได้ ดังนี้ 

• การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบเรื้อรังบี, ซี, ดี
• การดื่มแอลกอฮอล์ต่อเนื่องเป็นเวลานาน 
• การได้รับสารพิษที่มีผลต่อตับ หรือการรับประทานยาบางชนิดติดต่อกันเป็นเวลานาน
• ไขมันพอกตับ หรือไขมันสะสมในตับมากเกินไป 
• ตับอักเสบจากภูมิคุ้มกันร่างกายทำงานผิดปกติ 
• การอุดกั้นของท่อน้ำดี ทำให้น้ำดีคั่งในตับและมีผลทำให้ตับบาดเจ็บ
• โรควิลสัน (Wilson’s Disease) เป็นภาวะที่มีทองแดงสะสมในตับมากเกินไป
• โรคฮีโมโครมาโตซิส (Hemochromatosis)
• ภาวะหัวใจล้มเหลวเรื้อรัง

โรคตับแข็งมีอาการเป็นอย่างไร?

โรคตับแข็งมีอาการหลายแบบขึ้นอยู่กับระยะของโรคและความรุนแรงในผู้ป่วยแต่ละคน ซึ่งในช่วงแรกแทบไม่พบอาการผิดปกติ หรือแสดงอาการน้อยมาก แต่เมื่อการทำงานของตับผิดปกติ หรือมีประสิทธิภาพลดลงแล้วจะพบอาการ ดังนี้ 

• ตัวเหลือง ตาเหลืองและปัสสาวะสีเข้มขึ้น เนื่องจากเซลล์ตับที่ถูกทำลาย หรือเสื่อมสภาพ ไม่สามารถกรองบิลิรูบิน (Bilirubin) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร นอนไม่หลับ เป็นอาการที่ไม่เจาะจงมากแต่เป็นสัญญาณแรกของผู้ป่วยโรคตับแข็ง
• คลื่นไส้ อาเจียน น้ำหนักลด เพราะตับจะไม่สามารถทำหน้าที่กรองสารพิษและของเสียออกจากเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้เกิดการสะสมของสารพิษในร่างกาย ส่งผลให้เกิดอาการคลื่นไส้
• เป็นจ้ำเลือดตามร่างกายได้ง่าย เพราะผู้ที่มีภาวะตับแข็งมักส่งผลต่อการแข็งตัวของเลือดที่ผิดปกติร่วมด้วย
• ท้องมานน้ำ ท้องโตขึ้น เกิดจากการแรงดันของเส้นเลือดในตับสูง (Portal Hypertension) ทำให้มีสารน้ำรั่วในช่องท้อง 
• ม้ามโต เนื่องจากตับมีแรงดันของเส้นเลือดในตับสูง ทำให้เกิดเลือดคั่งในม้ามจึงมีผลทำให้ม้ามโต
• ขา เท้า หรือข้อเท้าบวม จากการที่ตับสร้างโปรตีนอัลบูมิน (Albumin) ในกระแสเลือดลดลง ทำให้ของเหลวในเลือดซึมออกมาสู่เนื้อเยื่อรอบๆ จนเกิดอาการบวม
• ฝ่ามือแดงขึ้น เพราะหลอดเลือดในผิวหนังขยายตัวเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของสมดุลของฮอร์โมน ในผู้ป่วยตับแข็ง

วิธีการรักษาโรคตับแข็ง แบ่งเป็น 3 วิธีหลัก ดังนี้

1. รักษาตามสาเหตุ ได้แก่ ใช้ยาต้านไวรัสตับอักเสบบี/ซี หยุดดื่มแอลกอฮอล์ หรือรักษาด้วยการเปลี่ยนตับเมื่อมีข้อบ่งชี้ตามการวินิจฉัยของแพทย์เฉพาะทาง 
2. รักษาภาวะแทรกซ้อนจากตับแข็งและป้องกัน ได้แก่ ภาวะเส้นเลือดโป่งพองในหลอดอาหาร ภาวะท้องมาน ท้องโต รวมถึงการเฝ้าระวังมะเร็งตับร่วมด้วย
3. การดูแลรักษาโดยทั่วไป สำหรับผู้ป่วยโรคตับแข็งที่มาจากพฤติกรรม ผู้ป่วยควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมต่างๆ ที่มีผลกระทบต่อตับ ได้แก่  

• งดการดื่มแอลกอฮอล์
• หลีกเลี่ยงการใช้ยาและสารที่เป็นอันตรายต่อตับ
• ควรจำกัดการบริโภคเกลือและอาหารรสเค็ม 
• ควบคุมน้ำหนักและออกกำลังกาย
• ลดปัจจัยเสี่ยงของการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ
• หลีกเลี่ยงการรับประทานสมุนไพรที่ส่งผลต่อตับ

ตับแข็งเป็นโรคที่เซลล์ตับเสียหายไม่สามารถรักษาให้กลับมาปกติดังเดิมได้ แต่อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยโรคตับแข็งหากได้รับการวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่นๆ และเข้ารักษาอย่างเหมาะสม ก็สามารถป้องกันไม่ให้ร่างกายเกิดภาวะแทรกซ้อนจากตับแข็งรุนแรงได้ อีกทั้งหากหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น ก็จะช่วยชะลอความเสียหายและทำให้ตับกลับมาทำงานได้ดีขึ้นได้ 
 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่ 
ศูนย์ทางเดินอาหารและตับ ชั้น 5 โรงพยาบาลวิมุต 
เวลาทำการ 08:00 - 20:00 น. โทร. 0-2079-0054 
หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ