เวลากลืนข้าวแล้วรู้สึกเจ็บจี๊ดๆ แสบร้อนกลางอกบ่อยๆ หรือรู้สึกเหมือนมีก้อนจุกอยู่ที่คอ อาการเหล่านี้ไม่ได้จบแค่ความรำคาญ แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะ "หลอดอาหารอักเสบ" ที่มักแฝงตัวมากับโรคฮิตอย่างกรดไหลย้อน ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้นานเนื้อเยื่อหลอดอาหารอาจถูกทำลายจนตีบตัน หรือเสี่ยงต่อการเกิดความผิดปกติที่รุนแรงขึ้นได้

หลอดอาหารอักเสบ (Esophagitis) คือ ภาวะที่เยื่อบุผนังหลอดอาหารเกิดการระคายเคือง อักเสบจนเป็นแผล โดยมีสาเหตุอันดับหนึ่งมาจากกรดไหลย้อน อาการหลอดอาหารอักเสบที่สังเกตได้ชัดคือ กลืนอาหารลำบาก กลืนแล้วเจ็บ แสบร้อนกลางอก และจุกแน่น หากมีอาการควรรีบพบแพทย์เพื่อหาวิธีรักษาหลอดอาหารอักเสบด้วยการใช้ยาลดกรดและปรับพฤติกรรม ก่อนที่หลอดอาหารจะตีบตัน

หลอดอาหารอักเสบ สาเหตุตัวการอันดับ 1 มาจากกรดไหลย้อน

รู้หรือไม่ว่า กว่า 90% ของผู้ที่มีภาวะหลอดอาหารอักเสบ มีต้นเหตุมาจาก "โรคกรดไหลย้อน (GERD)" เนื่องจากหลอดอาหารของเราเป็นเนื้อเยื่ออ่อนบาง ไม่ได้ถูกสร้างมาเพื่อทนต่อกรดเข้มข้น เมื่อหูรูดกระเพาะอาหารหลวม กรดและน้ำย่อยจึงไหลย้อนกลับขึ้นมากัดเยื่อบุหลอดอาหารซ้ำๆ จนเกิดการอักเสบ แดง และกลายเป็นแผลในที่สุด แม้กรดไหลย้อนจะเป็นสาเหตุหลัก แต่ภาวะหลอดอาหารอักเสบนี้ก็สามารถเกิดจากปัจจัยอื่นๆ ได้เช่นกัน

• การติดเชื้อ เช่น เชื้อรา แบคทีเรีย หรือไวรัส ซึ่งมักพบในผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ป่วยเบาหวาน ผู้ที่ใช้ยาสเตียรอยด์นานๆ หรือผู้ติดเชื้อ HIV
• การระคายเคืองจากยา เกิดจากการกินยาเม็ดใหญ่ หรือกินยาแล้วดื่มน้ำน้อย ทำให้ยาไปติดค้างและละลายกัดเยื่อบุหลอดอาหาร หรือเกิดจากผลข้างเคียงจากยาบางชนิดที่มีฤทธิ์ระคายเคืองหลอดอาหาร เช่น ยาฆ่าเชื้อ Clindamycin และ Doxycycline แนะนำให้รับประทานยาและดื่มน้ำมากๆ และนั่งหลังตรงหลังรับประทานยาประมาณ 30 นาที
• ภูมิแพ้ หลอดอาหารอักเสบจากเม็ดเลือดขาวชนิดอีโอซิโนฟิล (Eosinophils) มักสัมพันธ์กับโรคภูมิแพ้อาหาร ทำให้มีเซลล์อักเสบไปสะสมที่หลอดอาหารมากผิดปกติจนเกิดการบวมอักเสบ ซึ่งโรคนี้ต้องได้รับการวินิจฉัยจากการตัดชิ้นเนื้อเยื่อบุหลอดอาหาร

สัญญาณเตือน! อาการของหลอดอาหารอักเสบเป็นอย่างไร

อาการของหลอดอาหารอักเสบจะส่งผลกระทบต่อการกินโดยตรง หากคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมกัน ควรสงสัยไว้ก่อนว่าหลอดอาหารอาจกำลังเกิดการอักเสบขึ้นแล้ว

1. กลืนแล้วเจ็บ 

รู้สึกเจ็บจี๊ดๆ แสบๆ ที่ลำคอหรือกลางอก ลึกๆ ทุกครั้งที่กลืนอาหาร หรือแม้กระทั่งตอนกลืนน้ำลาย นั่นเพราะว่าเยื่อบุหลอดอาหารกำลังเป็นแผลเปิด เมื่อก้อนอาหารเคลื่อนตัวถูไถผ่านรอยแผลที่กำลังอักเสบ จึงทำให้เกิดอาการเจ็บปวดคล้ายมีหนามทิ่ม

2. กลืนลำบาก เหมือนมีก้อนติดคอ

รู้สึกเหมือนอาหารเดินทางช้าลง ไปจุกติดอยู่ที่คอหรือหน้าอก กลืนไม่ลง จนต้องดื่มน้ำตามเยอะๆ หรือต้องพยายามยืดคอเวลากลืน อาการเหล่านี้เกิดจากการอักเสบทำให้ผนังหลอดอาหารบวมเป่ง หรือหากปล่อยให้อักเสบเรื้อรัง ร่างกายจะสร้างพังผืดขึ้นมา ทำให้ท่อหลอดอาหารตีบแคบลง พื้นที่ให้อาหารผ่านจึงน้อยลงนั่นเอง

3. แสบร้อนกลางอก (Heartburn)

อาการยอดฮิตที่มักกำเริบหนักขึ้นหลังรับประทานอาหารมื้อใหญ่ กินของมันของเผ็ด หรือตอนล้มตัวลงนอน ซึ่งจะรู้สึกร้อนผ่าวๆ บริเวณลิ้นปี่ลามขึ้นมาถึงกลางอก โดยเกิดจากน้ำย่อยที่มีฤทธิ์เป็นกรดสูง ทะลักขึ้นมาสัมผัสกับปลายประสาทบริเวณหลอดอาหารที่กำลังอักเสบอยู่ ทำให้เกิดความรู้สึกปวดแสบปวดร้อน

4. จุกแน่นหน้าอก ไอแห้ง เสียงแหบ

รู้สึกแน่นอก เรอเปรี้ยว มีน้ำรสขมหรือเปรี้ยวไหลย้อนขึ้นมาที่คอ บางรายมีอาการไอแห้งๆ เรื้อรัง และเสียงแหบในตอนเช้า ซึ่งมากจากกรดที่ไหลย้อนขึ้นมา ไม่ได้ทำลายแค่หลอดอาหาร แต่ยังกระเด็นไปโดนกล่องเสียงและเส้นเสียง ทำให้เกิดการระคายเคืองจนเสียงแหบ และกระตุ้นให้ร่างกายเกิดปฏิกิริยาสะท้อนกลับด้วยการ "ไอ" เพื่อขับสิ่งแปลกปลอมออก

หลอดอาหารอักเสบ ปล่อยไว้อันตรายไหม? หลายคนคิดว่ากินยาลดกรดบรรเทาอาการไปเรื่อยๆ ก็คงไม่เป็นไร แต่ความจริงแล้ว การปล่อยให้เยื่อบุหลอดอาหารอักเสบและเป็นแผลซ้ำแล้วซ้ำเล่าเรื้อรังยาวนาน อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายถึงชีวิตได้ ตั้งแต่ภาวะหลอดอาหารตีบตันที่ทำให้กลืนอาหารไม่ได้เลย จนเข้าสู่ภาวะหลอดอาหารบาร์เรตต์ (Barrett's Esophagus) ซึ่งเป็นภาวะที่เซลล์หลอดอาหารพยายามกลายพันธุ์เพื่อทนต่อกรด ซึ่งมีความเสี่ยงสูงมากที่เซลล์เหล่านั้นจะพัฒนาและกลายพันธุ์ไปเป็น "มะเร็งหลอดอาหาร" ในที่สุด

อาการแบบไหนที่ควรพบแพทย์

หากคุณมีอาการหลอดอาหารอักเสบ ร่วมกับสัญญาณเตือนระดับอันตรายต่อไปนี้ ควรรีบมาพบแพทย์เฉพาะทางด้านระบบทางเดินอาหารทันที 

• เจ็บหน้าอกรุนแรง หรือเจ็บร้าวไปที่แขน กราม (อาจเป็นสัญญาณของโรคหัวใจ)
• กลืนอาหารไม่ได้เลย แม้แต่น้ำเปล่าก็กลืนแล้วสำลัก
• อาเจียนออกมาเป็นเลือดสด หรือมีสีดำคล้ายกากกาแฟ
• ถ่ายอุจจาระมีสีดำยางมะตอย (เป็นสัญญาณว่ามีแผลเลือดออกในระบบทางเดินอาหาร)
• น้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็วโดยไม่ทราบสาเหตุ อ่อนเพลีย ซีด

วิธีรักษาหลอดอาหารอักเสบ ให้หายขาดและไม่กลับมาเป็นซ้ำ

เป้าหมายหลักของวิธีรักษาหลอดอาหารอักเสบ คือการลดการอักเสบ สมานแผล และรักษาที่ต้นเหตุ ซึ่งส่วนใหญ่คือการจัดการกับกรดไหลย้อน โดยมีแนวทาง ดังนี้

• การปรับพฤติกรรม เป็นแนวทางการรักษาที่สำคัญที่สุด! โดยควรงดอาหารกระตุ้นกรด เลี่ยงอาหารรสจัด ของทอด ของมัน ชา กาแฟ และ ‘ห้ามนอนทันที’ หลังรับประทานอาหาร ควรเว้นระยะอย่างน้อย 3 ชั่วโมง รวมถึงหากมีอาการกำเริบตอนกลางคืนให้ปรับท่านอนหนุนหัวเตียงให้สูงขึ้นประมาณ 6-8 นิ้ว 
• การใช้ยา แพทย์จะพิจารณาจ่ายยาลดกรด หรือยายับยั้งการหลั่งกรด เพื่อลดปริมาณกรดที่ย้อนขึ้นไปทำร้ายหลอดอาหาร ช่วยให้แผลสมานตัวได้ดีขึ้น ยาฆ่าเชื้อในกรณีที่หลอดอาหารอักเสบจากการติดเชื้อรา หรือไวรัส และยาสเตียรอยด์ชนิดกลืนในผู้ที่มีหลอดอาหารอักเสบจากภูมิแพ้
• การส่องกล้องรักษา (Endoscopy) ในกรณีที่รักษาด้วยยาแล้วไม่ดีขึ้น หรือสงสัยว่ามีภาวะอักเสบเรื้อรังจนหลอดอาหารตีบแคบ แพทย์อาจต้องส่องกล้องเพื่อขยายหลอดอาหาร ประเมินรอยแผล และอาจทำการขยายหลอดอาหารในบริเวณที่ตีบตัน หรือตัดชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยาเพื่อหาความผิดปกติของเซลล์มะเร็งต่อไป

หลอดอาหารอักเสบ ไม่ใช่แค่โรคที่ทำให้คุณหมดความสุขในการกิน แต่เป็นเสียงกระซิบเตือนจากร่างกายว่าระบบทางเดินอาหารของคุณกำลังถูกทำร้ายอย่างหนัก โดยเฉพาะจากการปล่อยปละละเลยโรคกรดไหลย้อน การปรับพฤติกรรมการกินอย่างมีวินัย ควบคู่ไปกับการรักษาทางการแพทย์อย่างถูกต้อง คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยดับไฟอักเสบนี้ได้ และหากคุณมีอาการกลืนเจ็บ กลืนลำบาก หรือแสบร้อนกลางอกเรื้อรัง อย่าปล่อยให้รอยแผลลุกลามจนกลายเป็นโรคร้าย ศูนย์ทางเดินอาหารและตับ โรงพยาบาลวิมุต มีทีมแพทย์เฉพาะทางและเทคโนโลยีการส่องกล้องที่ทันสมัย พร้อมประเมินอาการและดูแลรักษาอย่างตรงจุด เพื่อให้คุณกลับมากลืนอาหารทุกคำได้อย่างมีความสุขและสุขภาพดีอีกครั้ง

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่ 

ศูนย์ทางเดินอาหารและตับ ชั้น 5 โรงพยาบาลวิมุต 

เวลาทำการ 08:00 - 20:00  น. โทร. 0-2079-0054

หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ