รู้ทัน...โรคอ้วน โรคอันตรายที่เป็นประตูสู่โรคเรื้อรัง !

20 ก.พ. 66 | ศูนย์อายุรกรรม
แชร์บทความ      

รู้ทัน...โรคอ้วน โรคอันตรายที่เป็นประตูสู่โรคเรื้อรัง !

พฤติกรรมติดหวาน ชอบกินมัน กินทุกอย่างตามใจปากแต่ไม่ชอบออกกำลังกาย และปล่อยให้ร่างกายสะสมไขมันจนกลายเป็น “โรคอ้วน” ซึ่งโรคนี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นของสุขภาพที่ไม่ดี ทำให้ระบบต่างๆ ในร่างกายทำงานไม่ปกติ เสี่ยงต่อการเป็นกลุ่มโรค NCDs ได้ง่าย อีกทั้งยังส่งผลต่อคุณภาพการนอน การใช้ชีวิตในสังคม ความกังวลในรูปลักษณ์ของตัวเองที่อาจต่อยอดถึงปัญหาสุขภาพจิตได้อีกด้วย 

วันนี้เราชวนคุณทุกคนมาดูกันว่าอ้วนแค่ไหน อ้วนแบบไหนถึงเรียกว่าเป็นโรคอ้วน ถ้าเป็นแล้วมีทางรักษาหรือดูแลตัวเองอย่างไรบ้าง

โรคอ้วนคืออะไร

โรคอ้วน (Obesity) คือ ภาวะที่ร่างกายมีการสะสมของไขมันมากกว่าปกติ ซึ่งการที่มีการสะสมของไขมันมากขึ้นนั้นอาจเนื่องมาจากร่างกายได้รับพลังงานเกินกว่าที่ต้องการ จึงทำให้มีการสะสมพลังงานที่เหลือเอาไว้ในรูปของไขมันตามอวัยวะต่างๆ และเป็นสาเหตุของโรคเรื้อรังต่างๆ ซึ่งเป็นโรคไม่ติดต่อ หรือกลุ่มโรค NCDs 

โรคอ้วนคืออะไร มีกี่ประเภท

โรคอ้วนเป็นโรคเรื้อรังชนิดหนึ่ง ที่เกิดจากปริมาณไขมันในร่างกายมากกว่าปกติจนมีผลกระทบต่อสุขภาพ โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภท

1. อ้วนทั้งตัว :  ไขมันทั้งร่างกายมีมากกว่าปกติ

2. อ้วนลงพุง :  มีไขมันของอวัยวะภายในช่องท้องมากกว่าปกติ

ปัจจัยเสี่ยงโรคอ้วนมีสาเหตุเกิดจากอะไรได้บ้าง

  • พันธุกรรม
  • ไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิต
  • อายุ
  • ยาที่ใช้ประจำบางชนิด
  • โรคประจำตัวบางชนิด

รู้ได้อย่างไรว่าอ้วนแล้ว 

สำหรับโรคอ้วน เราสามารถใช้ค่าดัชนีมวลกาย (Body Mass Index หรือ BMI) เพื่อการวินิจฉัยโรคอ้วนทั้งตัว และการวัดเส้นรอบเอวเพื่อวินิฉัยโรคอ้วนลงพุง หรือโรคอ้วนที่มีไขมันช่องท้องสะสมเยอะนั่นเอง

1. วัดจากดัชนีมวลกาย  (Body Mass Index หรือ BMI)

ค่า BMI = น้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัมและหารด้วยส่วนสูงที่วัดเป็นเมตรยกกำลังสอง

โดยหลังจากคำนวณหาค่าดัชนีมวลกาย หรือ BMI แล้ว สามารถบอกกลุ่มเสี่ยงและผู้เป็นโรคอ้วนทั้งตัวได้ ดังนี้

  • ผู้ที่มี BMI ระหว่าง 23.0-24.9 กิโลกรัม/ตารางเมตร² คือ ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน กลุ่มนี้เป็นกลุ่มเสี่ยงที่จะพัฒนาให้เกิดโรคเรื้อรัง เช่น โรคความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง โรคเบาหวานชนิดที่ 2 โรคหลอดเลือดหัวใจ จึงควรลดน้ำหนักที่เกินด้วยการควบคุมอาหารและออกกำลังกาย
  • ผู้ที่มี BMI > 25 กิโลกรัม/ตารางเมตร² คือ ผู้ที่เป็นโรคอ้วน ร่วมกับการมีโรคเรื้อรังมากกว่า 2 โรค และมีเส้นรอบเอวมากกว่าปกติ กลุ่มนี้ควรเข้ารับการรักษาจากแพทย์ผู้ชำนาญการร่วมกับการควบคุมอาหารและออกกำลังกาย

2. วัดจากรอบเอว

ในการวัดรอบเอว หรือวัดเส้นรอบพุง จะเป็นการประเมินความเสี่ยงต่อการก่อโรคและค้นหาความเสี่ยงต่อโรคอ้วนลงพุง โดยการวัดรอบเอว หรือวัดเส้นรอบพุงที่ถูกต้อง ควรทำดังนี้

  • ตำแหน่งที่วัดเส้นรอบเอวคือ จุดกึ่งกลางระหว่างขอบล่างของกระดูกซี่โครงและขอบบนของกระดูกเชิงกราน หรืออธิบายให้เข้าใจได้ง่ายขึ้นคือตรงกับสะดือพอดี 
  • ควรวัดในท่ายืนตรง ขณะหายใจออก
  • ควรวัดในตอนเช้าก่อนรับประทานอาหาร
  • พันสายวัดให้แนบกับลำตัว ระวังอย่าให้สายบิด ไม่รัดแน่นเกินไปและสายวัดต้องขนานกับพื้น
  • ทั้งผู้หญิงและผู้ชาย เมื่อวัดเส้นรอบเอวแล้วไม่ควรเกิน ดังนี้
    • ผู้ชายควรมีเส้นรอบเอวน้อยกว่า 90 เซนติเมตร
    • ผู้หญิงควรมีเส้นรอบเอวน้อยกว่า 80 เซนติเมตร 

หากเส้นรอบเอวใหญ่เกินกว่าค่าดังกล่าวนี้จะมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคต่างๆ สูงขึ้น 

ผลร้ายต่อสุขภาพของโรคอ้วน

  • ความดันโลหิตสูง  โรคมะเร็ง  โรคนิ่วในถุงน้ำดี โรคตับอักเสบ โรคเบาหวาน  โรคถุงน้ำรังไข่ โรคหลอดเลือดสมองตีบ ภาวะเลือดออกในสมอง 
  • ภาวะหัวใจล้มเหลว  โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ  โรคข้อเข่าเสื่อม ทางเดินหายใจตีบและตันชั่วคราวขณะหลับโรคกรดไหลย้อน โรคเก๊าท์
  • ภาวะมีบุตรยาก โรคมะเร็ง

สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคอ้วน

1. ปัจจัยทางสรีรวิทยา

  • ปัจจัยจากความผิดปกติทางพันธุกรรม
  • การตั้งครรภ์
  • โรคที่ส่งเสริมให้เกิดโรคอ้วน โรคทางระบบต่อมไร้ท่อ เช่น ภาวะที่มีไทรอยด์ฮอร์โมนน้อยกว่าปกติ โรคถุงน้ำรังไข่ กลุ่มอาการคุชชิ่ง โรคทางพันธุกรรมบางชนิด เป็นต้น
  • การรับประทานยาบางชนิดที่มีผลต่อน้ำหนัก เช่น ยากันชัก ยาคุมกำเนิด ยาแก้อาการซึมเศร้า ฮอร์โมนสเตียรอยด์เป็นเวลานาน

2. ปัจจัยทางพฤติกรรม

  • เกิดจากความไม่สมดุลระหว่างพลังงานที่ร่างกายได้รับจากการบริโภคและพลังงานที่ใช้ในกิจกรรมประจำวัน ทำให้เกิดไขมันสะสมมากขึ้นเรื่อยๆ จนเป็นโรคอ้วน
  • โรคการกินผิดปกติ

ทำไมต้องลดน้ำหนักเพื่อรักษาโรคอ้วน

มีหลักฐานชัดเจนทางการแพทย์ว่าโรคอ้วนมีความสัมพันธ์

  1. เพิ่มอัตราการตายและอัตราการเกิดโรคต่างๆ
  2. มีหลักฐานเชิงประจักษณ์แน่ชัดว่าการลดน้ำหนักจะลดปัจจัยเสี่ยงในการเกิดโรคเบาหวานและโรคหลอดเลือดหัวใจ
  3. ช่วยลดการเกิดความดันโลหิตสูง และลดระดับความดันโลหิตที่สูงให้ลงสู่ภาวะปกติได้
  4. ลดไขมันไตรกลีเซอไรด์ คอลเรลเตอรอล ไขมันเลว (LDL-Cholesterol) และเพิ่มไขมันดี (HDL-Cholesterol)
  5. ลดระดับน้ำตาลที่เริ่มสูงขึ้นในผู้ที่ยังไม่เป็นเบาหวาน และลดระดับน้ำตาลและน้ำตาลเฉลี่ยสะสมในผู้ที่เป็นเบาหวานทำให้สามารถคุมระดับน้ำตาลได้ดี

การรักษาโรคอ้วนมีกี่วิธีและทำอย่างไร

  1. ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการับประทานอาหารให้ถูกต้องและเหมาะสม
  2. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
  3. ใช้ยาควบคุมน้ำหนักหากมีข้อบ่งชี้
  4. ผ่าตัดกระเพาะเพื่อลดน้ำหนักหากมีข้อบ่งชี้ 
  5. ใส่บอลลูนในกระเพาะอาหารเมื่อมีข้อบ่งชี้

ทั้งหมดนี้คือข้อมูลเกี่ยวกับโรคอ้วนและอ้วนลงพุงที่เรานำมาให้ทุกคนได้ตระหนักถึงความอันตรายของโรคนี้ พร้อมวิธีการเช็กเบื้องต้นว่าเราอยู่ในเกณฑ์เสี่ยงแล้วหรือยัง เพื่อป้องกันความเสี่ยงต่อโรคอ้วนและอ้วนลงพุง ตลอดจนไปถึงโรคเรื้อรังต่างๆ ที่จะเข้ามารังควานและลดระดับคุณภาพชีวิตของเราลงได้

 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่
ศูนย์เบาหวาน ต่อมไร้ท่อ และควบคุมน้ำหนัก ชั้น 3 โรงพยาบาลวิมุต

เวลา 07.00-19.00 น. โทร. 0-2079-0070 

หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

 

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ

 

ผู้เขียน
นพ. ชาญวัฒน์ ชวนตันติกมล อายุรแพทย์ผู้ชำนาญการโรคเบาหวานและต่อมไร้ท่อ

เรื่องสุขภาพน่ารู้ที่เกี่ยวข้อง

Card Image
13 วิธีดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานในยุค COVID-19

เนื่องจากผู้ป่วยเบาหวานเป็นกลุ่มบุคคลที่ถือว่าเป็นปัจจัยเสี่ยงในการติดเชื้อ covid-19 โดยโรคเบาหวานนั้นจะทำให้ติดเชื้อ covid -19 ได้ง่ายกว่าบุคคลทั่วไป และหากติดเชื้อแล้วจะมีผลทำให้เกิดพาวะแทรกซ้อนมากกว่าบุคคลทั่วไปที่ไม่ได้เป็นเบาหวาน

อ่านเพิ่มเติม
Card Image
เป็นเบาหวานตั้งครรภ์ได้ไหม ?

เพราะการสร้างครอบครัวคือหนึ่งในความฝันของผู้หญิงหลายๆ คน แต่สำหรับคนที่เป็นเบาหวานคงกังวลไม่น้อยว่าจะมีลูกได้ไหม ปลอดภัยหรือเปล่า เรามาฟังคำตอบกันที่นี่

อ่านเพิ่มเติม
Card Image
ความลับของไขมัน และโรคอันตรายจากไขมันที่คุณควรรู้ !

สายกินต้องระวัง อาหารไขมันสูง ของทอด ของมันแสนอร่อย อาจแฝงโรคไขมันตัวร้ายได้ มาดูกันว่า 3 โรคไขมันอันตราย ที่บั่นทอนสุขภาพจนต่อยอดเป็นโรคร้ายแรงได้มีอะไรบ้าง

อ่านเพิ่มเติม
Card Image
3 สัญญาณที่บอกว่า คุณกำลังลดน้ำหนักผิดวิธี

เชื่อว่าหลายคนยังมีเป้าหมายในการลดน้ำหนัก แต่ปัญหาที่มักพบ คือ ลดน้ำหนักไม่สำเร็จสักที หรืออาจลดได้แค่ช่วงสั้นๆ แล้วกลับมาน้ำหนักเท่าเดิม ซึ่งสาเหตุอาจมาจากการลดน้ำหนักอย่างผิดวิธี

อ่านเพิ่มเติม

แนะนำแพ็กเกจที่เกี่ยวข้อง