อาการท้องเสียกวนใจ จัดการยังไงให้หายเร็ว

“ท้องเสีย” อาการคุ้นหูที่มักจะแวะมาทักทายเราอยู่บ่อยครั้ง หลายคนคิดว่าเป็นอาการปวดท้องถ่ายอุจจาระเหลวเป็นน้ำแค่ 2-3 ครั้ง ไม่นานอาการก็หายไปเองได้ แต่แท้จริงแล้วอาการท้องเสียมีระดับความรุนแรงที่แตกต่างกัน ซึ่งหากไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสมหรือบรรเทาลงอาจนำไปสู่ภาวะช็อกได้ ดังนั้น วันนี้เราจะพามาทำความเข้าใจและเรียนรู้เกี่ยวกับอาการท้องเสียให้มากขึ้น เพื่อให้คุณสามารถดูแลตัวเองและคนใกล้ชิดได้อย่างถูกต้อง

ปวดท้อง ท้องเสีย (Diarrhea) เกิดจากอะไรได้บ้าง มีอาการเป็นอย่างไร ?

อาการท้องเสียส่วนใหญ่มักมาจากพฤติกรรมการรับประทานอาหารและดื่มน้ำไม่สะอาด มีสารปนเปื้อน หรือเชื้อโรคชนิดอื่นๆ ปะปนอยู่ในอาหาร เมื่อเข้าสู่ร่างกายจะทำให้เกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร และนำไปสู่อาการท้องเสียได้ 

ซึ่งลักษณะของอาการท้องเสียส่วนใหญ่จะมีอาการปวดท้องตรงกลาง ถ่ายอุจจาระเหลว หรือถ่ายเป็นน้ำตั้งแต่ 3 ครั้งขึ้นไปภายใน 24 ชม. หากเป็นอาการท้องเสียแบบเฉียบพลัน หรือท้องเสียทั่วไปจะมีอาการเพียง 1-3 วัน จากนั้นจะค่อยๆ ทุเลาลงและหายไปเอง หรือเป็นอาการท้องเสียเรื้อรังจะมีการขับถ่ายอุจจาระเหลวออกมาเป็นเวลา 4 สัปดาห์ขึ้นไป โดยสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุจึงควรพบแพทย์ เพื่อทำการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้อง  

เมื่อมีอาการท้องเสีย… ต้องดูแลตัวเองอย่างไรบ้าง?

เพื่อบรรเทาความรุนแรงของอาการท้องเสีย มารู้จักวิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเพื่อแก้ท้องเสีย ดังนี้ 

• ควรถ่ายอุจจาระออกให้หมด เพื่อให้เชื้อโรคและสารพิษถูกขับออกจากร่างกาย 
• ไม่ควรหยุดรับประทานอาหาร แต่ควรเลือกรับประทานเป็นอาหารที่ย่อยง่าย หรืออาหารอ่อนๆ 
• หากมีอาการอ่อนเพลียร่วมด้วยให้เลือกดื่มเกลือแร่สำหรับท้องเสีย ทดแทนน้ำที่เสียไป
• ลดขนาดของมื้ออาหารลง เพื่อให้ลำไส้ได้พักและฟื้นฟูได้เร็วขึ้น 

อาการท้องเสียกินอะไรได้บ้าง และอะไรควรเลี่ยง?

ขณะที่มีอาการท้องเสียควรให้ความสำคัญกับการเลือกรับประทานอาหารอย่างเหมาะสม และหลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้น ทำให้อาการท้องเสียแย่ลง 

Q: ท้องเสียห้ามกินอะไร ? หรือควรเลี่ยงอาหารประเภทไหน ?

เมื่อมีอาการท้องเสียกินยาอะไรได้บ้าง

แน่นอนว่าเมื่อมีอาการท้องเสียหลายคนเลือกที่จะซื้อยาตามร้านขายยาทั่วไปมารับประทานเอง โดยไม่ทราบสาเหตุของอาการที่แท้จริงและไม่ได้รับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์ก่อน แต่เพื่อความปลอดภัยในการใช้ยามากขึ้น มาดูกันว่าเมื่อมีอาการท้องเสียสามารถกินยาอะไรได้บ้าง

• ยาที่ควรกิน / กินได้เมื่อมีอาการท้องเสีย

✅ ผงเกลือแร่ ORS : ดื่มชดเชยการสูญเสียน้ำและเกลือแร่ ชง 1 ซอง ตามปริมาณที่ระบุ ดื่มให้หมดหรือจิบเป็นระยะๆ เมื่อมีอาการคลื่นไส้

• ยาที่ไม่ควรซื้อกินเองเมื่อมีอาการท้องเสีย (ควรปรึกษาแพทย์ก่อน)

❌ ยาปฏิชีวนะ หรือยาฆ่าเชื้อ : ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวินิจฉัยสาเหตุของอาการท้องเสียก่อนใช้ยาฆ่าเชื้อ เพราะตัวยาอาจไปทำลายระบบอื่นๆ ในร่างกายนอกจากเชื้อโรค

❌ ยาคาร์บอน หรือผงถ่าน : ในวงการแพทย์ คาร์บอนหรือผงถ่านจัดเป็นยาที่ไม่สามารถแก้อาการท้องเสียได้โดยตรง แต่มีฤทธิ์ในการช่วยดูดซับสารเคมี สารพิษ และเชื้อแบคทีเรียต่างๆ ที่ร่างกายรับเข้ามาไม่ให้แพร่กระจาย ดังนั้น หากมีอาการท้องเสียที่ไม่ได้มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อก็ไม่จำเป็นต้องรับประทาน เพื่อความปลอดภัยและใช้ยาอย่างถูกต้องควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ยา

❌ ยาหยุดถ่าย (Loperamide): ไม่ควรใช้ในกรณีท้องเสียจากการติดเชื้อ เพราะจะเป็นการกักเชื้อโรคและสารพิษไว้ในร่างกาย ทำให้อาการป่วยนานขึ้น

 

ชวนสังเกต… อาการท้องเสียแบบไหนที่ควรพบแพทย์

อาการท้องเสียหากไม่มีความรุนแรงมากจะสามารถหายเองได้ภายใน 1-2 วัน แต่หากอาการท้องเสียไม่ทุเลาลงและมีความรุนแรงมากขึ้น แนะนำว่าควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด ซึ่งอาการที่สามารถสังเกตได้มีดังนี้

1. ถ่ายมากผิดปกติหรือถ่ายเหลวเป็นน้ำ ร่วมกับอาการอาเจียน  
2. อุจจาระมีเลือดปน 
3. อุจจาระมีมูกหรือเมือกปน 
4. อาจมีอาการไข้ ปวดศีรษะร่วมด้วย 
5. ในเด็กเล็กจะมีอาการปากแห้ง ร้องไห้ไม่มีน้ำตา หรือกระหม่อมบุ๋ม

 

FAQ คำถามที่พบบ่อยเมื่อมีอาการท้องเสีย

Q: ท้องเสีย ควรงดอาหารไหม ?

A: ไม่ควรงด แม้จะรู้สึกเบื่ออาหาร แต่ร่างกายยังต้องการพลังงานและสารอาหารเพื่อต่อสู้กับเชื้อโรคและซ่อมแซมตัวเอง ดังนั้น ควรเปลี่ยนมารับประทานอาหารอ่อนๆ ที่ย่อยง่ายในปริมาณน้อยๆ ตามที่แนะนำไปด้านบน และปรับเป็นบ่อยครั้งแทน

Q: ท้องเสียแล้วกินเกลือแร่ (ORS) แทนน้ำเปล่าเลยได้ไหม?

A: ควรดื่มสลับกับน้ำเปล่า แม้เกลือแร่ ORS จะสำคัญมากในการทดแทนเกลือแร่ที่เสียไป แต่ร่างกายก็ยังต้องการน้ำเปล่าเพื่อรักษาสมดุลของเหลวโดยรวม การดื่มแต่ ORS อย่างเดียวอาจทำให้รู้สึกเลี่ยนและได้รับน้ำตาลมากเกินไปได้

Q: ท้องเสียแล้วกินไข่ หรือน้ำมะพร้าวแทนเกลือแร่ได้ไหม?

A: ไข่: ไข่ที่ปรุงจนสุกแล้วสามารถรับประทานได้ แต่ยังไม่แนะนำให้ทานไข่ดิบ เช่น ไข่ลวก ในช่วงที่มีอาการ เพราะอาจปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรีย ทำให้ท้องเสียหนักขึ้นได้

น้ำมะพร้าว: ทดแทนได้บางส่วนแต่ไม่ดีเท่าเกลือแร่ ORS น้ำมะพร้าวมีโพแทสเซียมสูง แต่มีปริมาณโซเดียมและกลูโคสไม่สมดุลเท่ากับสูตรของ ORS ซึ่งถูกออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อการดูดซึมที่ดีที่สุดในภาวะท้องเสีย

ถึงแม้อาการท้องเสียจะสามารถหายเองได้ในบางรายที่มีอาการไม่รุนแรง แต่ก็ยังต้องการการดูแลอย่างเหมาะสมและถูกต้องเพื่อลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ รวมถึงปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหารให้ถูกหลักอนามัยร่วมด้วย และที่สำคัญหากพบว่ามีไข้สูง หนาวสั่น ถ่ายปนเลือด รับประทานไม่ได้ ขาดน้ำหรือมีอาการเกิน 72 ชม. ควรรีบพบแพทย์ทันที 

 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่
ศูนย์ทางเดินอาหารและตับ ชั้น 5 โรงพยาบาลวิมุต
เวลาทำการ 08.00-20.00 น. โทร. 0-2079-0054 
หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

 

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ