“ท้องผูก” ปวดท้อง ปัญหาการถ่ายที่ไม่ใช่เพียงแค่… ถ่ายไม่ออก!

                                                                                   

ลักษณะ	ท้องผูกทั่วไป (ระยะสั้น)	ท้องผูกเรื้อรัง
ความถี่ในการถ่าย	ถ่ายน้อยกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์ เป็นบางช่ว	ถ่ายน้อยกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์ ติดต่อกันเป็นเวลานาน
ลักษณะอุจจาระและการขับถ่าย	อุจจาระแข็งเป็นบางครั้ง  ใช้เวลาเบ่งนานเป็นบางครั้ง	อุจจาระแข็งแห้ง เป็นเม็ดเล็กๆ ถ่ายยาก และต้องออกแรงเบ่งมากทุกครั้ง
ความรู้สึกหลังขับถ่าย	ถ่ายเสร็จแล้วรู้สึกโล่ง สบายท้อง	รู้สึกถ่ายไม่สุด หรือถ่ายไม่หมด  ต้องเข้าห้องน้ำหลายรอบในหนึ่งวัน
สาเหตุเบื้องต้น	เกิดจากพฤติกรรมการกิน  ดื่มน้ำน้อย หรือความเครียดชั่วคราว	อาจเกิดจากความผิดปกติของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน ลำไส้บีบตัวช้า  หรือโรคทางระบบประสาท/ต่อมไร้ท่อ

   

อาการท้องผูกแบบไหน... ที่ควรไปพบแพทย์ด่วน?

หากปล่อยอาการท้องผูกเรื้อรังไว้โดยไม่รักษา อาจนำไปสู่โรคแทรกซ้อนอันตราย เช่น ริดสีดวงทวาร ลำไส้เป็นแผล หรือเป็นสัญญาณเตือนของโรคร้ายแรงอย่างลำไส้อุดตันและมะเร็งลำไส้ใหญ่ โดยหากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยควรรีบพบแพทย์ เพื่อค้นหาสาเหตุให้ชัดเจน

• มีเลือดปนมากับอุจจาระ หรืออุจจาระมีสีดำคล้ายยางมะตอย
• น้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ
• มีอาการปวดท้องรุนแรงเป็นระยะๆ หรือคลำพบก้อนบริเวณหน้าท้อง
• อาการท้องผูกเกิดขึ้นกะทันหันในผู้สูงอายุ หรือกินยาระบายแล้วอาการไม่ดีขึ้น

ชวนสังเกต สาเหตุที่ทำให้ท้องผูก เกิดจากอะไรได้บ้าง

ปัญหาท้องผูกนั้นสามารถเกิดขึ้นได้จากหลากหลายสาเหตุ แน่นอนว่าการรับประทานอาหารที่มีสัดส่วนของกากใยน้อย ดื่มน้ำน้อย หรือกลั้นอุจจาระเป็นประจำ ความผิดปกติของเกลือแร่ในร่างกาย โรคทางระบบประสาทหรือทางสมองเช่นโรคพาร์กินสัน หรือ หลอดเลือดสมองตีบ โรคต่อมไร้ท่อบางชนิด เช่น ภาวะฮอร์โมนไทรอยด์ต่ำ หรือ โรคเบาหวาน และยาบางชนิดเช่นยารักษาความดันโลหิต ยารักษาพาร์กินสัน และ ยาแก้ปวดบางชนิด เป็นสาเหตุเบื้องต้นที่ทำเริ่มเกิดอาการท้องผูกได้ อย่างไรก็ดีในหากมีภาวะท้องผูกเรื้อรัง ยังต้องคำนึงถึงสาเหตุหลักเหล่านี้ประกอบกัน เพื่อรักษาให้ตรงสาเหตุ

ปัญหาการทำงานของลำไส้ เป็นปัญหาจากระบบการทำงานของลำไส้เองที่ทำให้ร่างกายเกิดปัญหาท้องผูก โดยสามารถแบ่งออกได้เป็นปัญหาต่างๆดังนี้

• กล้ามเนื้อที่ใช้ในการขับถ่ายทำงานไม่สัมพันธ์กัน ปัญหานี้เกิดจากกล้ามเนื้อหูรูดไม่คลายเมื่อเบ่งอุจจาระ และอาจพบร่วมกับกล้ามเนื้อที่ใช้ในการเบ่งทำงานไม่สมบูรณ์ จึงทำให้ถ่ายไม่ออก ทั้งยังต้องใช้ทั้งแรงเบ่งและเวลาในการขับถ่ายที่นานมากกว่าปกติ
• การรับรู้ความรู้สึกของลำไส้ส่วนปลายมีความผิดปกติไป ปกติเมื่ออุจจาระปริทาณที่เหมาะสมลงมาถึงลำไส้ส่วนปลาย จะมีการส่งสัญญาณไปถึงสมองเพื่อกระตุ้นให้มีการเกิดการขับถ่าย ความผิดปกติตรงระบบนี้ทำให้เรารู้สึกปวดถ่ายในเวลาที่อุจจาระปริมาณไม่เหมาะสม เช่นรู้สึกเร็วไป หรือช้าไป หรือ ไม่รู้สึกปวดถ่ายเลย ทำให้การขับถ่ายเป็นไปได้อย่างลำบาก
• ลำไส้ใหญ่บีบตัวช้าหรือเคลื่อนตัวช้า ทำให้การเคลื่อนตัวของอุจจาระลงมาสู่สำใส้ใหญ่ส่วนปลายเป็นไปได้อย่างช้า และทำให้อุจจาระแข็งถ่ายลำบาก หรืออุจจาระแข็งถ่ายออกมาเป็นเม็ดเล็กๆ และรู้สึกไม่หมดได้

ทั้งนี้ทั้งนั้นอาการท้องผูก ถ่ายไม่ออกอาจเป็นอาการนำหรืออาการแสดงของภาวะอุดกั้นของลำไส้ใหญ่ได้เช่น จากการมีเนื้องอกในลำไส้ใหญ่ หรือจากการรัดของพังพืดที่เกิดขึ้นจากการอักเสบเรื้อรังหรือภายหลังการผ่าตัดในช่องท้องทำให้ลำไส้มีการตีบแคบลง

ปัญหาท้องผูกเรื้อรังนั้นต้องรักษาที่สาเหตุ และเมื่อใดก็ตามที่ร่างกายเริ่มมีการขับถ่ายที่ผิดปกติไปจากเดิม เราต้องสังเกตอาการและรีบหาสาเหตุ เพราะหากปล่อยไว้จนเกิดท้องผูกเรื้อรัง นั่นอาจกลายเป็นช่องทางสู่โรคอันตรายอื่นๆ อย่างริดสีดวง ลำไส้เป็นแผล และภาวะท้องผูกเองยังเป็นอาการนำหรืออาการที่บ่งชี้ถึงภาวะลำไส้อุดตัน หรือมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้

“ท้องผูก” เป็นแล้วหายได้ แค่ต้องแก้ให้ถูกวิธี

หลายคนพบว่าตัวเองมีปัญหาในการขับถ่าย ท้องผูก ถ่ายไม่ออก ก็จะเริ่มตั้งคำถามว่าท้องผูกกินอะไรดี หรือท้องผูกทำไงดี แน่นอนว่าเราสามารถเริ่มต้นแก้ไขพฤติกรรมและดูแลตัวเองให้ห่างไกลจากปัญหาท้องผูกได้ง่ายๆ ดังนี้

• รับประทานผัก ผลไม้มีกากใย อย่างที่เรารู้กันดีว่าการรับประทานผักหรือผลไม้ที่มีกากใยสูง จะช่วยอุ้มน้ำและรวมกลุ่มก้อนของเสีย ช่วยให้ร่างกายขับเคลื่อนของเสียหลังการดูดซึมสารอาหารออกมาได้ง่ายขึ้น (9 ผลไม้ช่วยขับถ่าย กากใยสูง แก้ท้องผูก เป็นมิตรต่อลำไส้!)
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ การดื่มน้ำในปริมาณที่เหมาะสมนอกจากจะดีต่อร่างกายแล้ว ยังดีต่อการขับถ่ายอีกด้วย เพราะน้ำจะช่วยให้อุจจาระอ่อนนุ่ม และถ่ายได้ง่ายขึ้นนั่นเอง
• ออกกำลังกายเป็นประจำ การออกกำลังกายไม่เพียงแต่ช่วยเรื่องเผาผลาญเท่านั้น แต่ยังกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้ใหญ่ภายหลังการออกกำลังกาย ทำให้ระบบการขับถ่ายทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพอีกด้วย
• ฝึกหัดขับถ่ายเป็นเวลา การแก้ปัญหาท้องผูกข้อนี้ก็สำคัญไม่แพ้กัน การจัดตารางเวลาเข้าห้องน้ำให้เป็นเวลาจะช่วยให้ร่างกายมีการทำงานที่เป็นระบบมากขึ้น รวมไปถึงไม่นำอุปกรณ์ต่างๆ เข่นมือถือ หรือ หนังสือ หรือทำสิ่งอื่นใดขณะทำการขับถ่าย ซึ่งจะช่วยแก้ปัญหาการขับถ่ายให้ดีขึ้นได้นั่นเอง
• หากมีปัญหาท้องผูกเรื้อรังควรเข้ารับการตรวจเพื่อสืบค้นสาเหตุ เพื่อรักษาภาวะท้องผูกเรื้อรังตามเหตุปัจจัยที่ทำให้เกิดอาการ

ที่วิมุตเราเข้าใจทุกการเปลี่ยนแปลง และพร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจกับทุกโรคภัยและความเจ็บป่วยที่คุณเป็น ที่นี่เราเปิดบริการศูนย์เฉพาะทางเรื่องท้องผูกและกรดไหลย้อนที่จะเข้ามาช่วยตรวจหาสาเหตุท้องผูกเรื้อรัง เพื่อรักษาให้ตรงจุด ที่ให้บริการตรวจปัญหาทางท้องผูก ดังนี้ ซึ่งมีบริการในโรงพยาบาลวิมุต

1. High resolution anorectal manometry ซึ่งจะตรวจ 2 ส่วนด้วยกัน โดยตรวจความสัมพันธ์และการทำงานของกล้ามเนื้อในการขับถ่ายและความรู้สึกรับรู้เวลาอุจจาระลงมาในล้ำไส้ใหญ่ส่วนปลาย (หรือความรู้สึกปวดถ่าย ซึ่งเป็นสาเหตุส่วนมากที่พบได้ในภาวะท้องผูกเรื้อรังและมีโอกาสสูงที่จะสามารถรักษาให้หายขาดได้ด้วยการรักษาที่เรียกว่า Biofeedback therapy
2. Colonic transit study หรือการตรวจการตัวของอุจจาระในลำไส้ใหญ่ ซึ่งจะได้ประโยชน์ในผู้ป่วยที่สงสัยภาวะ ลำไส้ใหญ่บีบตัวหรือเคลื่อนตัวช้า (slow transit constipation) 
3. การส่องกล้อง colonoscopy เป็นการตรวจลําไส้แบบส่องกล้อง ซึ่งจะทำในรายที่สงสัยว่าอาจจะมาจากการอุดกั้น หรืออุดตันของลำไส้ใหญ่ ในผู้ป่วยที่มีประวัติเสี่ยงหรือประวัติครอบครัวที่เป็นมะเร็ง หรือในผู้ป่วยที่มีเลือดออกร่วมมีภาวะซีด ปวดท้อง หรือน้ำหนักลดไม่ทราบสาเหตุ ด้วย ทั้งนี้ขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา
4. ตรวจจุลินทรีย์ทางเดินอาหารและลำไส้ (Gut Microbiome) การตรวจจุลินทรีย์ในลำไส้เป็นการค้นหาความสมดุล (Balance) และความหลากหลาย (Diversity) ของสายพันธุ์จุลินทรีย์ในลำไส้ว่าเป็นอย่างไร เพื่อเป็นแนวทางในการดูแลและแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหารอย่างอาการท้องผูก รวมไปถึงระบบการเผาผลาญ หรือระบบภูมิคุ้มกันในบางส่วนที่เกิดขึ้นกับสุขภาพร่างกาย

ตรวจวินิจฉัยต้นตอ "ขับถ่ายยากเรื้อรัง" ให้ตรงจุด

หากลองปรับพฤติกรรมและใช้วิธีแก้ท้องผูกด้วยตัวเองแล้วยังไม่ดีขึ้น การเข้ารับการตรวจวินิจฉัยทางการแพทย์จะช่วยค้นหาความผิดปกติที่อาจซุกซ่อนอยู่ ที่วิมุตเราเข้าใจทุกการเปลี่ยนแปลง และพร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจกับทุกโรคภัยและความเจ็บป่วยที่คุณเป็น ที่นี่เราเปิดบริการศูนย์เฉพาะทางเรื่องท้องผูกและกรดไหลย้อนที่จะเข้ามาช่วยตรวจหาสาเหตุท้องผูกเรื้อรัง เพื่อรักษาให้ตรงจุด ที่ให้บริการตรวจปัญหาทางท้องผูก ดังนี้ ซึ่งมีบริการในโรงพยาบาลวิมุต

1. การตรวจวัดการทำงานของกล้ามเนื้อหูรูดทวารหนัก (High resolution anorectal manometry) ซึ่งจะตรวจ 2 ส่วนด้วยกัน โดยตรวจความสัมพันธ์และการทำงานของกล้ามเนื้อในการขับถ่ายและความรู้สึกรับรู้เวลาอุจจาระลงมาในล้ำไส้ใหญ่ส่วนปลาย
2. การตรวจการเคลื่อนตัวของอุจจาระในลำไส้ใหญ่ (Colonic transit study) มีประโยชน์ในผู้ป่วยที่สงสัยภาวะ ลำไส้ใหญ่บีบตัวหรือเคลื่อนตัวช้า (slow transit constipation) 
3. การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) เป็นการตรวจลําไส้แบบส่องกล้อง ซึ่งจะทำในรายที่สงสัยว่าอาจจะมาจากการอุดกั้น หรืออุดตันของลำไส้ใหญ่ ในผู้ป่วยที่มีประวัติเสี่ยงหรือประวัติครอบครัวที่เป็นมะเร็ง หรือในผู้ป่วยที่มีเลือดออกร่วมมีภาวะซีด ปวดท้อง หรือน้ำหนักลดไม่ทราบสาเหตุ ด้วย ทั้งนี้ขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา
4. ตรวจจุลินทรีย์ทางเดินอาหารและลำไส้ (Gut Microbiome) การตรวจจุลินทรีย์ในลำไส้เป็นการค้นหาความสมดุล (Balance) และความหลากหลาย (Diversity) ของสายพันธุ์จุลินทรีย์ในลำไส้ว่าเป็นอย่างไร เพื่อเป็นแนวทางในการดูแลและแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหารอย่างอาการท้องผูก รวมไปถึงระบบการเผาผลาญ หรือระบบภูมิคุ้มกันในบางส่วนที่เกิดขึ้นกับสุขภาพร่างกาย

ทางออกใหม่! รักษาท้องผูกเรื้อรังด้วยไบโอฟีดแบ็ก (Biofeedback) วิธีรักษาแบบไม่พึ่งยา

สำหรับผู้ที่มีปัญหาขับถ่ายยากจากความผิดปกติของกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานหรือกล้ามเนื้อหูรูดทำงานไม่สัมพันธ์กัน ซึ่งเป็นสาเหตุส่วนใหญ่ที่พบได้ในภาวะท้องผูกเรื้อรัง ปัจจุบันไม่ต้องทนพึ่งยาระบายหรือการสวนอุจจาระอีกต่อไป

การรักษาด้วย Biofeedback Therapy (ไบโอฟีดแบ็ก) เป็นวิธีทางการแพทย์ที่ช่วยฝึกระบบประสาทและกล้ามเนื้อที่ใช้ในการขับถ่ายให้กลับมาทำงานประสานกันได้อย่างถูกต้อง ช่วยให้กล้ามเนื้อหูรูดคลายตัวได้เองขณะเบ่งโดยไม่ต้องใช้ยา และมีโอกาสสูงที่จะสามารถรักษาอาการท้องผูกเรื้อรังให้หายขาดได้

 

 

 

การขับถ่ายอาจดูเป็นเรื่องที่ไม่ซับซ้อนแต่ปัญหาท้องผูกเรื้อรังกลับเป็นปัญหาที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก หากลองปรับเปลี่ยนพฤติกรรม แก้ปัญหาท้องผูกด้วยตัวเองแล้วไม่ดีขึ้น การตรวจเพื่อหาสาเหตุ และ การรักษาที่ตรงกับสาเหตุสามารถช่วยแก้ปัญหาเรื้อรังที่กวนใจมาเป็นเวลานานและ ส่งผลดีต่อคุณภาพชีวิตของเราได้ ท้องผูกไม่ได้เท่ากับยาระบายหรือ การ Detox เสมอไป สามารถปรึกษาเพื่อรับคำแนะนำทั้งในเรื่องของโรค การปฏิบัติตัว หรือตรวจและรักษาตามสาเหตุได้ที่แผนกทางเดินอาหารและตับ โรงพยาบาลวิมุต พหลโยธิน

 

 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่
ศูนย์ทางเดินอาหารและตับ ชั้น 5 โรงพยาบาลวิมุต
เวลา 08:00-20:00 น. โทร. 0-2079-0054  
หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ