แม้อวัยวะอย่าง ‘รังไข่’ จะอยู่ลึกภายในร่างกายและไม่สามารถมองเห็นได้จากภายนอก แต่ปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้องเช่น “เนื้องอกรังไข่” กลับไม่ใช่เรื่องไกลตัว โดยเฉพาะในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ไปจนถึงช่วงวัยหมดประจำเดือน หลายครั้งที่อาการที่ไม่จำเพาะ เช่น ปวดท้องน้อย อาจกลายเป็นสัญญาณสำคัญที่ถูกมองข้าม วันนี้เราจะพามาทำความรู้จักกับเนื้องอกรังไข่ให้มากขึ้น ตั้งแต่สาเหตุ อาการ ไปจนถึงการตรวจวินิจฉัยเนื้องอกรังไข่ เพื่อให้ผู้หญิงทุกคนสามารถรู้เท่าทันและดูแลสุขภาพของตนเองได้อย่างมั่นใจ

รู้จัก ‘เนื้องอกรังไข่’ คืออะไร ?

เนื้องอกรังไข่ (Ovarian Tumor) คือภาวะที่มีการเจริญเติบโตของเซลล์ หรือเนื้อเยื่อผิดปกติบริเวณรังไข่ ซึ่งเป็นอวัยวะสำคัญในระบบสืบพันธุ์ของผู้หญิง ทำหน้าที่ผลิตเซลล์ไข่และฮอร์โมนเพศหญิง เช่น เอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน อย่างไรก็ตาม แม้คำว่า ‘เนื้องอก’ จะฟังดูน่ากังวล แต่ในความเป็นจริงแล้วไม่ใช่ก้อนเนื้องอกทั้งหมดที่จะเป็นมะเร็ง หรือเนื้อร้าย แพทย์จำแนกเนื้องอกรังไข่ออกเป็นหลายประเภทตามลักษณะของเซลล์และเนื้อเยื่อและพฤติกรรมของเซลล์ โดยสามารถจำแนกออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่

1. ถุงน้ำรังไข่ธรรมดา (SImple Ovarian Cyst) มีลักษณะที่ไม่ซับซ้อน ไม่มีส่วนประกอบผิดปกติที่น่ากังวล เช่น ไม่มีก้อนเนื้อตันภายใน หรือผนังไม่หนาผิดปกติ อาจเกิดขึ้นจากกระบวนการตกไข่ตามธรรมชาติของร่างกาย พบได้บ่อยในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ ซึ่งส่วนใหญ่มักยุบหายไปเองภายในไม่กี่สัปดาห์ โดยไม่จำเป็นต้องได้รับการรักษา อย่างไรก็ตาม หากถุงน้ำมีขนาดใหญ่ มีการแตก หรือเกิดการบิดขั้ว อาจส่งผลให้เกิดอาการปวดท้องน้อยเฉียบพลัน ซึ่งควรรีบพบแพทย์ทันทีเพื่อประเมินอาการและให้การดูแลอย่างเร่งด่วน
2. เนื้องอกชนิดถุงน้ำปนทึบ (Complex Cystic Tumor) เป็นกลุ่มเนื้องอกที่มีทั้งองค์ประกอบประเภทของเหลวและเนื้อแข็งผสมกัน สามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุและมีหลากหลายชนิด โดยมีทั้งชนิดที่ไม่ร้ายแรง (Benign) และชนิดที่มีความเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็ง (Malignant) หรือกึ่งร้ายแรง (Borderline) ซึ่งควรได้รับการติดตามอย่างใกล้ชิด เนื่องจากบางชนิดอาจมีศักยภาพในการเปลี่ยนแปลงเป็นเซลล์มะเร็ง หรือก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการรักษาในอนาคต 
3. เนื้องอกชนิดก้อนตัน (Solid Tumor) เป็นกลุ่มเนื้องอกที่มีลักษณะเนื้อแน่น ไม่มีของเหลว หรือมีเพียงเล็กน้อย ซึ่งมีทั้งชนิดธรรมดาที่ไม่ร้ายแรง และชนิดที่เป็นมะเร็ง (Malignant Tumor) หากตรวจพบก้อนตันในรังไข่ มักบ่งชี้ถึงความจำเป็นในการประเมินและวินิจฉัยอย่างละเอียด แพทย์จะพิจารณาความเสี่ยงของการเป็นมะเร็งรังไข่โดยอาศัยการวินิจฉัยจากปัจจัยหลายประการ เช่น ประวัติทางพันธุกรรม อาการร่วม และการตรวจค่าบ่งชี้มะเร็งในเลือด

สัญญาณเตือน เนื้องอกรังไข่มีอาการอย่างไร ?

เนื้องอกรังไข่เป็นภาวะที่สามารถเกิดขึ้นได้ในผู้หญิงทุกช่วงวัย โดยเฉพาะในวัยเจริญพันธุ์ แม้ระยะแรกจะมักไม่แสดงอาการที่ชัดเจนหรือรุนแรง แต่ร่างกายอาจเริ่มส่งสัญญาณความผิดปกติบางประการที่สามารถสังเกตได้ อาทิเช่น

• ปวดท้องน้อยเรื้อรัง หรือปวดหน่วงคล้ายปวดประจำเดือน เป็นอาการที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะหากเกิดซ้ำๆ แม้ไม่อยู่ในช่วงมีประจำเดือน หรือมีความรุนแรงของการปวดผิดปกติจากเดิม
• ท้องอืด แน่นท้อง หรือรู้สึกอิ่มเร็ว ภายหลังรับประทานอาหารในปริมาณปกติ อาจเกิดจากก้อนเนื้องอกที่ขยายตัวและเบียดอวัยวะข้างเคียง
• ท้องน้อยป่องขึ้นผิดปกติ โดยที่น้ำหนักไม่ได้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งอาจเกิดจากการที่ก้อนเนื้อเติบโต หรือมีของเหลวสะสมในช่องท้อง 
• ปัสสาวะบ่อย หรือปัสสาวะลำบาก จากการที่ก้อนเนื้อกดทับกระเพาะปัสสาวะ
• ท้องผูก หรือรู้สึกแน่นลำไส้ เนื่องจากก้อนเนื้อขนาดใหญ่อาจไปกดเบียดลำไส้ กระทั่งส่งผลให้ระบบขับถ่ายทำงานผิดปกติ
• ประจำเดือนมาไม่ปกติ เช่น มามาก มาน้อย หรือขาดหายไป โดยไม่สัมพันธ์กับความเครียด หรือการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต

แม้ว่าอาการเหล่านี้จะไม่จำเพาะกับเนื้องอกรังไข่เสมอไป แต่ก็อาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นที่ไม่ควรละเลย ผู้หญิงที่มีอาการเหล่านี้จึงควรเข้ารับการตรวจประเมินจากแพทย์เฉพาะทางสูตินรีเวช เพื่อรับการวินิจฉัยและวางแผนดูแลรักษาได้อย่างเหมาะสมต่อไป

แนวทางการวินิจฉัยเนื้องอกรังไข่

การวินิจฉัยเนื้องอกรังไข่ไม่ใช่เพียงแค่การคลำพบก้อนในท้องน้อยเท่านั้น แต่ต้องอาศัยการประเมินจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งจากอาการ ประวัติส่วนตัว ลักษณะของก้อนเนื้อ การตรวจเพิ่มเติมทางห้องปฏิบัติการและภาพทางการแพทย์ ซึ่งขั้นตอนที่แพทย์ใช้ในการวินิจฉัยโดยทั่วไป มีดังนี้

1. ซักประวัติและตรวจร่างกายทั่วไป เพื่อประเมินปัจจัยเสี่ยงและอาการร่วม
2. การตรวจภายใน (Pelvic Exam) เพื่อตรวจความผิดปกติบริเวณอุ้งเชิงกรานและอวัยวะข้างเคียง
3. การอัลตร้าซาวด์ทางช่องคลอด (Transvaginal Ultrasound) เป็นเครื่องมือที่ใช้คลื่นเสียงความถี่สูงเพื่อให้เห็นภาพของรังไข่อย่างชัดเจน ลักษณะของก้อนจากผลอัลตร้าซาวด์จะช่วยบ่งชี้ได้ว่าเป็นก้อนแบบใด อาทิเช่น

• ถุงน้ำใส ผนังบาง เรียบ มักเป็นก้อนที่ไม่ร้ายแรง พบได้บ่อยในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์และสามารถยุบหายไปได้เองโดยไม่ต้องรักษา
• ถุงน้ำที่มีผนังหนา มีของแข็งภายใน หรือมีหลอดเลือดเลี้ยงมากผิดปกติ อาจเป็นก้อนเนื้อชนิดที่ต้องได้รับการประเมินเพิ่มเติม เช่น การตรวจเลือด หรือติดตามอาการอย่างใกล้ชิด
• ก้อนตัน ขอบไม่เรียบ ขนาดใหญ่ เป็นก้อนเนื้อที่มีลักษณะบ่งชี้ถึงความเสี่ยงในการเป็นมะเร็งรังไข่ แพทย์อาจพิจารณาให้ตรวจเลือดทางห้องปฏิบัติการเพิ่มเติม เช่น ค่าบ่งชี้มะเร็ง CA-125 

ทั้งนี้ ในบางกรณีที่ผลการตรวจมีความซับซ้อน หรือเพื่อวางแผนการรักษาที่แม่นยำ แพทย์อาจพิจารณาการตรวจด้วยภาพวินิจฉัยอื่นๆ เช่น การทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) หรือการตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI)

เนื้องอกรังไข่ อาจไม่แสดงอาการอย่างชัดเจนในระยะแรก แต่หากเราใส่ใจสังเกตสัญญาณเล็กๆ ที่ร่างกายพยายามส่งมา ก็จะช่วยให้สามารถรู้เท่าทันความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่ก้อนเนื้อจะลุกลามกระทั่งกลายเป็นปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรง การหมั่นดูแลตัวเองอย่างสม่ำเสมอและเข้ารับการตรวจเมื่อพบความผิดปกติ จึงเป็นการปกป้องสุขภาพที่ดีที่สุด ซึ่งคุณสามารถเริ่มได้ตั้งแต่วันนี้ เพื่อสุขภาพที่แข็งแรงและปลอดภัยในระยะยาว

 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและนัดหมายแพทย์ได้ที่ 

ศูนย์สูตินรีเวช ชั้น 3 โรงพยาบาลวิมุต

เวลาทำการ 08:00 - 20:00 น. โทร. 0-2079-0066 

หรือดาวน์โหลด ViMUT Application เพื่อนัดหมายแพทย์ หรือบริการปรึกษาหมอออนไลน์

ทุกปัญหาสุขภาพ ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางออนไลน์ ที่พร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจ